Mustafa Kemal ATATRK
Oktay Eki
Oktay EK
CHP stanbul Milletvekili
D ileri Komisyonu yesi
Bugn 23 Kasm Perembe  2017
Twitter Yasann Karmza kard Sorun: LETM ZGRL M BASIN ZGRL M?
01.04.2014 | Gncelleme Tarihi : 5.4.2014
Twitter Yasann Karmza kard Sorun: LETM ZGRL M BASIN ZGRL M?

Oktay Eki

stanbul Milletvekili

 

''Yürütme''nin ülkemizdeki ba Tayyip Erdoan'a teekkür borcum var. Yllardr anlatmaya çaltm ''letiim Özgürlüü''nün herkes için ne kadar önemli olduunu, ''tweet'' atan milyonlarca insana, bir ''yasak'' koyarak anlatt.

 

 

 

 

Geçekten ben ''letiim Özgürlüü'' dedikçe birileri ya ''haberleme  özgürlüü''nden söz ettiimi sanyorlar yahut da ''ifade özgürlüü'', ''basn özgürlüü'' gibi kavramlar her gün  herkes tarafndan kullanlrken bir de ''letiim Özgürlüü''nden söz etmenin anlamsz olduunu söylüyorlard.

Neyse ki “Yürütme”nin ülkemizdeki dirayetli, celadetli, iddetli ve de azametli ba, 20 Mart 2014 günü Sakarya ve Bursa’da halka hitap ederken, “Twitter, mivttr hepsinin kökünü kazyacaz. Bu konuda kararllmz var. Bu milleti Youtube'a Facebook'a, bilmem uraya buraya yedirmeyiz. Atlmas gereken adm neyse biz bu adm en kesin hatlarla atacaz" dedi “öyle uluslararas baskya filana da aldrmayacaklarn” ekledi de “LETM ÖZGÜRLÜÜ” diye bir gerçein varl bazlarnn kafasna o sayede dank etti.

Meselenin bandan alalm:

Bizim hukuk dünyamz bu “özgürlükler” konusunda yanl laf etmeye alkndr. Örnein hemen her gün “düünce özgürlüü”nden söz edene rastlarsnz. Oysa “düünce özgürlüü” demenin anlam yoktur. Çünkü “özgürlük” bir “davurum serbestlii”dir. “Düünce” ise, ”düünce” aamasnda kald sürece “davurum” söz konusu deildir. O nedenle ne “düünce özgürlüü”nden söz edilebilir ne de “düünce özgürlüünün snrlandrlmas” söz konusu olabilir. 

Ama zihninizdeki düünce yazyla, sözle, hareketle “davurum” aamasna gelince artk “düünce” olmaktan çkm “ifade edilme” aamasna girmi demektir. te burada o davurumun ekline göre (örnein düüncenin, toplant ve gösteri yürüyüü yapma yoluyla açklanmas söz konusuysa) “toplanma ve gösteri yürüyüü özgürlüü”nden yahut yazarak, konuarak davurum yolu seçildiyse, öteki davurum türlerini de kapsayan “ifade özgürlüünden” söz edilebilir.

Ancak bir eyin “ifade edilebilmesi” için bunu yapacak bireyin “ifade edilmesi gereken bir düünceye” ulam olmas gerekir. Örnein “acktn” yahut “bir yere gitmesi gerektiini” ya da “u konudaki gidiin doru/veya yanl olduunu” düünmesine yani o konuda bir bilince ulamasna gereksinim vardr.

Bir konuda bilinçlenmenin yolu, o konuyla ilgili gerçee (yahut bir kanaate) ulamanzdr.  Bu ya kendi deneyiminizle ya da bakalarnn daha önceki deneyimlerinden   yararlanmanz suretiyle mümkündür.

Demek ki, insann bir eyi ifade etme aamasndan önce (ister isabetli ister isabetsiz olsun, fark etmez) o konuyla ilgili bir bilince sahip olmas zorunludur. Bu da önce o konuyla ilgili “gerçee ulamay” zorunlu klar. Örnein elini scak bir sobaya dediren çocuk, scan elini yakabilecei gerçeini o deneyimle örenir. Yukarda dediim gibi deneyimler, aile, kitaplar, çevre, okul vs. bize o bilinci kazandrr.  

Bu söylediklerim bizi u sonuca götürür:

Bir eyi ifade edebilmek, o konuda bilince sahip iseniz mümkündür. Bilinç de o konuda gerçee (yahut gerçek olduuna inanlan bilgiye) ulalnca doar.

Öyleyse temel mesele “gerçee” (yahut gerçei yanstt sanlan bilgiye) ulamaktr. Çünkü gerçee ulaamayan insann ifade edebilecei bir ey yoktur. 

Gerçee ulaan insann o tespitini bakalarna duyurmas, onu “ifade”  etmesidir. Bunu yani ulat gerçei özgürce anlatmas, onu yorumlamas tipik bir “ifade özgürlüü” eylemidir. 

Demek ki bir “özgürlük”ten söz edebilmenin ön koulu, “gerçee ulama” yollarnn sonuna kadar açk olmasdr. 

Bir düünceyi “ifade” etmenin saysz yolu vardr. Bunlardan birinin “basn (medya)”, ötekinin “toplant”, üçüncüsünün “gösteri yürüyüü”, dördüncüsünün “internet”, beincisinin “mektuplama” vb. olduu bilinir. Çamzn en yaygn sosyal medya araçlar olan Face-book; YouTube, Twitter, Instagram ile e-mail, SkyPe  gibi internet disiplinleri  de ayn ekilde “ifade özgürlüünü kullanma” araçlardr.

Ve bunlarn hepsinin ortak noktas:

Bireyin ulat (yahut ulatn sand) gerçei/bilgiyi/kanaati ya o haliyle yahut yorumlayarak bakalarna iletmesidir. Bunun engelsizce yaplmas fade özgürlüünün kullanlmasdr.

fade ettiiniz eyin (gerçein, kanaatin vb) amaçlanan son noktaya engelsiz ekilde ulatrlmas ise, “iletiim” özgürlüünün kullanlmas anlamna gelir.

Aslnda “LETM ÖZGÜRLÜÜ” sadece bir bilginin, kanaatin, görüntünün baka yere iletilmesinden ibaret DELDR. Çünkü “iletiim” gerçein örenildii noktadan yahut bireyin “gerçee ulaabildii” andan balar. 

Bir baka ifadeyle letiim Özgürlüü, gerçein bilgiye dönümesi, o bilginin yorumlanmas, bakalarna aktarlmas ve amaçlanan son noktaya kadar iletilmesi aamalarn da içerir. O nedenle LETM ÖZGÜRLÜÜ kavram, ifade özgürlüünü ( ifade özgürlüü kapsamna girdiini yukarda saydmz özgürlükleri) de kapsar.

En önemlisi, LETM ÖZGÜRLÜÜ, istisnasz HER BREYE aittir. O nedenle de letiim Özgürlüü, dünya yüzünde yaayan ne kadar NSAN varsa hepsinin ortak deeridir.

Nitekim Tayyip Erdoan, “Twitter, mivttr hepsinin kökünü kazyacaz” dedii zaman düüncelerimizi bakalarna iletebilmemizi mümkün klan “letiim Özgürlüümüze” darbe vuracan ilan etmi oldu.

Onun niyeti elbet iyi deildi. Antidemokratik hatta despotikti. Ama koydurduu “yasak” sayesinde, insanmz “gerçee ulama ve ulalan gerçei (yahut kanaati)  bakalarna aktarma hakknn ne kadar önemli ve ne kadar hayati olduunu” gördü.  

Yukardaki gerçei saptadktan sonra, fade Özgürlüü ile letiim Özgürlüü arasndaki fark netletirmek gerekebilir:

fade Özgürlüü, edinilmi yani var olan bir bilgiyi, kanaati, duyguyu bakalarna özgürce ifade edebilme anlamna gelir. 

Oysa letiim Özgürlüü “bilgi, kanaat, duygu”nun “var” olmasndan önce balar. Bir insann gerçee ulaabilmesi sürecini de (örnein scak sobaya dokununca elinin yanacan örenme deneyimini) içerir. 

Onunla kalmaz örendiinizi yahut onunla ilgili deerlendirmenizi arzu ettiiniz son noktaya kadar iletebilmenizi de (dikkat ediniz, özgürce ifade edersiniz ama o orada kalabilir)  kapsar. 

O nedenle de kullanlmas gereken hem “temel” kavram hem de “apka” kavram LETM ÖZGÜRLÜÜDÜR.

Peki “Basn Özgürlüü”nün buradaki yeri nedir?

Önce belirtelim ki bata deindiimiz “Düünce Özgürlüü” gibi “Basn Özgürlüü” diye bilinen kavramn da ad (dikkat ediniz, basnn görevlerini özgürce yapmasndan deil, o ileve verilen isimden söz ediyoruz) yanltr. Çünkü “basn özgürlüünün demokratik rejimin ayrlmaz bir parças” olduunu söyleyenler ayn anda “basn için bir ayr bir özgürlük” talep etmi olurlar. Bu da demokrasilerde ayrcalkl kesim olmamas gerektiini savunan temel görüe aykrdr. Gerçi “basnn bu özgürlüü toplum adna kulland” savunulur, böylece basn lehine konulmu bir “imtiyazdan söz edilemeyecei” ileri sürülür ama bu savunma ortadaki “basna ayrcalk talep etme”  gerçeini yok etmez.

Çözüm, demokrasilerde özellikle basnn özgür olmasn deil, tüm bireylerin ayn düzeyde özgür olmasn savunmaktr. Çünkü tüm bireylerin letiim Özgürlüüne eit düzeyde sahip olduu bir toplumda sadece (yahut öncelikle) gazetecilerin deil, tüm bireylerin gerçee ulama, ulat gerçei ifade etme, yorumlama, bunu imkânlarnn elverdii en son noktaya kadar engelsiz ekilde iletme hakk teslim edilmi olur. 

O nedenle “basn özgürlüünü” deil, bireyler gibi “basnn da” özgür olmasndan söz etmemiz gerekir. 

Peki gazetecinin sokaktaki  bireyden (örnein bir tweet kullancsndan) fark nedir?

Gazeteci, örendii gerçei kitlesel iletiim araçlaryla çok sayda insana ulatrma       olanana sahip profesyoneldir. Sokaktaki bireyden fark, iini profesyonelliin kurallarna göre yapmasndan ibarettir. Bence baka bir fark yoktur. Hele içinde bulunduumuz dünyada (Facebook, YouTube vb. popüler sosyal medya türlerini yok saysak bile) bir kiinin 140 vurutan oluan bir “tweet”i bir saniyenin belki de yars kadar bir zaman içinde dünyann öbür ucundaki binlerce, onbinlerce hatta (takipçilerinin says milyonlar bulanlar bir an görmeyelim) yüzbinlerce insana ulatrabildii gerçei karsnda “gazeteci”nin kitlelere ulama ayrcal da ortadan kalkm bulunmaktadr.

Aslnda “bunca yüzyldr kullanlagelen Basn Özgürlüü kavramn brakp gerçee ulama, onu ifade etme, ifade ettiini son noktaya kadar iletme haklarn içeren LETM ÖZGÜRLÜÜ kavramn kullanmann ne yarar olacak diye sormak gerekir.

Gazetecilerin görevlerini özgürce yapmalar herkesin bildii gibi çok zordur. Çünkü gazeteci iini eer doru yapyorsa özellikle siyasi iktidarn yanllarn ortaya çkard için bana bela açar. te o zaman gazeteciler, aydnlar, bir ksm siyasetçiler “basn özgürlüünün öneminden” dem vurmaya balarlar. Kamuoyunu uyarmak isterler.

stemleri dorudur ama onlarn önemsedii “basn özgürlüü” sokaktaki adam ilgilendirmez. Çünkü o istenen, savunulan önemi vurgulanan kavram (basn özgürlüü) sokaktaki insann deil, gazeteci denen profesyonellerin sorunudur. Taa ki (ülkemizde yaand gibi)  hiçbir demokratik rejimde kabul edilemeyecek sayda gazeteci hapse atlsn, gazeteciler kendi sorunlarn kamuoyuna mal edecek ibirliini ve etkinlii göstersin… O da yllar alr.

Oysa kavram “letiim Özgürlüü” olarak konsa ve bir gazeteci hapse atld zaman sokaktaki adam kendisi için de çok önemli olan “iletiim özgürlüünün” tehdit altnda olduunu hissetse, konuya daha çabuk ve daha yakn ilgi gösterir. Kamuoyu çok çabuk oluur ve toplum imdikine kyaslanmayacak kadar hzla tepki gösterir.

te Tayyip Erdoan’n üç-be Twitter kullancsnn yasalara aykr (öyle deniyor) tweetler atmas yüzünden milyonlarca insann önünü kesmesi, o yüzden LETM ÖZGÜRLÜÜNÜ ve bu özgürlüün önemini su yüzüne çkard.

Bu Haber Toplam 863 defa Okundu.