Mustafa Kemal ATATRK
Oktay Eki
Oktay EK
CHP stanbul Milletvekili
D ileri Komisyonu yesi
Bugn 21 Ekim Cumartesi  2017
HES'lerin evreye Verdii Zararlar Nasl Telafi Edilecek?

17.12.2012



HES'ler yaplrken çevreye verilen zararlarn nasl giderileceini ve giderilmezse uygulanacak yaptrmlarn ne olduunu Orman ve Su leri Bakan'na soran Oktay Eki'nin sorular öyleydi:


''1- HES yapmak için akarsu kullanm hakknn devriyle ilgili süre sabit midir? Sabitse ne kadardr? Farkllklar varsa en az ve en uzun süre nedir?

2- Farkllk söz konusu ise bunu tayin eden etken nedir?

3- HES yapan firmalarla imzalanan sözlemelerde, çevreye verdikleri zarar aynen telafi etmelerini, örnein yöreye kestikleri aaçlar kadar aaç dikmek gibi yükümlülük içeren hüküm var mdr?

4- Var ise, bu hüküm nedir?

5- Söz konusu yükümlülüün yerine getirilip getirilmedii hangi mekanizma veya yetkililer tarafndan denetlenmektedir? 

6- Yükümlülüünün gereini yapmayan irkete uygulanan yaptrm nedir?

7- Bugüne kadar söz konusu yaptrm nerede, hangi HES’lerle ilgili olarak uygulanmtr?''


YANITLAR:

Orman ve Su leri Bakan Veysel Erolu'nun 20 ubat 2013 tarihinde verdii yantlar aadadr:


''SORU 1. HES yapmak için akarsu kullanm hakknn devriyle ilgili süre sabit midir? Sabitse ne kadardr? Farkndalklar varsa en az ve en uzun süre nedir?

SORU 2. Farkllk söz konusu ise bunu tayin eden etken nedir?

CEVAP 1-2. 4628 sayl Elektrik Piyasas Kanunu ve bu Kanuna istinaden çkarlan Yönetmelik hükümleri uyarnca özel sektör firmalar ile DS Genel Müdürlüü arasnda "Su Kullanm Hakk Anlamas" imzalanmakta olup, elektrik üretmek maksadyla suyun kullanm, mansap su haklarn ihlal etmeyecek ekilde ilgili firmaya Enerji Piyasas Düzenleme Kurumu tarafndan 49 yllna elektrik üretim lisans verilir.

4628 sayl Kanun'un, 3 üncü maddesinde "Lisanslar, bir defada en çok krk dokuz yl için verilir. Üretim, iletim ve datm lisanslar için geçerli olan asgari süre on yldr." Düzenlemesi mevcuttur. Firmalarla imzalanan Su Kullanm Hakk Anlamas, lisans süresince ve lisansn yürürlükte olduu sürece geçerli olur ve lisansn yenilenmesi, sona ermesi, iptali halinde Su Kullanm Hakk Anlamas da hükümsüz kalr.

SORU 3. HES yapan firmalarla imzalanan sözlemelerde, çevreye verdikleri zarar aynen telafi etmelerini, örnein yöreye kestikleri aaçlar kadar aaç dikmek gibi yükümlülük içeren hüküm var mdr?

SORU 4. Var ise, bu hüküm nedir?

SORU 5. Söz konusu yükümlülüün yerine getirilip getirilmedii hangi mekanizma veya yetkililer tarafndan denetlenmektedir.

SORU 6. Yükümlülüünün gereini yapmayan irkete uygulanan yaptrm nedir?

CEVAP 3-6. Ülkemizde bütün hidroelektrik santral projeleri, inaata balanmadan önce kapsaml bir düzenleme ve inceleme süreci olan Çevresel Etki Deerlendirmesi sürecinden geçmekte, doal ve sosyo-ekonomik çevre üzerinde meydana gelebilecek olumsuz etkilerin önlenmesine ve zararlarn tazminine yönelik her türlü çalma ÇED sürecinde ele alnmaktadr.

"ÇED Olumlu" veya "ÇED Gerekli Deildir" karar verilen projeler için DS Bölge Müdürlükleri, Orman Bölge Müdürlükleri ve l Çevre ve ehircilik Müdürlüklerinden bir kontrol sistemi oluturulmakta ve dere yatana yaplan müdahaleler, doal hayat suyunun braklp braklmad, derede yaayan balklarn etkilenip etkilenmediinin kontrol edilmesi salanmakta ve ÇED Yönetmelii kapsamnda uygunluu denetlenmektedir. Söz konusu denetim, HES iletmeye alnsa bile devam etmektedir. Hidroelektrik enerji üretim tesislerinin iletilmesi esnasnda kullanlabilecek olan sularn salkl olarak belirlenebilmesi için irket tarafndan DS'ce uygun görülen elektronik sistemli, uzaktan eriim ile deerlerin internet ortamnda okunabilecek ekilde bir akm/göl gözlem seviye ölçüm istasyonu kurulmaktadr. HES'ler iletmeye alndktan sonra doal hayatn devam için mansaba braklmas gereken ve miktar ÇED sürecinde belirlenen suyun irketler tarafndan braklmamas durumunda Çevre ve ehircilik l Müdürlükleri koordinasyonunda yaplan denetimlerde tutulan tutanaklar sonucu irkete 2 kere ceza verilmesinin ardndan söz konusu eylemin 3'üncü defa tekrarlandnn tespiti durumunda projenin iptali yoluna gidilmektedir.

Bilgilerinize sunarm.

Veysel Erolu

Orman ve Su leri Bakan''