Mustafa Kemal ATATRK
Oktay Eki
Oktay EK
CHP stanbul Milletvekili
D ileri Komisyonu yesi
Bugn 24 Haziran Cumartesi  2017
Enerji Bakanl AB lerleme Raporundaki Eletirileri Nasl Yorumluyor?

01.11.2013


AB 2013 lerleme Raporu'nda bahsedilen eksiklik ve eletiriler konusunda Enerji Bakanl'nn ne düündüünü Enerji Bakan'na soran Oktay Eki'nin sorular öyleydi:


''AB 2013 lerleme Raporunda Bakanlnz ilgilendiren ve bugüne kadar ilerleme kaydedilmeyen hususlar tespit edilmi olup bu balamda;


1. Doalgaz transit geçi rejiminin saydamlatrlmas üzerine hiçbir ilerleme kaydedilmemitir denilmektedir. Bu doru mudur?

2. EPDK (Enerji Piyasas Düzenleme Kurulu) datm irketlerini gözlem ve denetim görevleri Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlna devredildii bu durumun AB müktesebatyla uyum tekil etmedii doru mudur?

3. Doalgaz piyasa kanunun gereklerini yerine getirmek üzere BOTA tarafndan kontratlarn devri ve farkl fiyat uygulamalar konusunda bir ilerlemenin olmad doru mudur?

4. Yeni kurulan Yenilenebilir Enerji Genel Müdürlüünün kapasitesinin arttrmas gerektii ve AB üye ülkelerinde olduu gibi egüdüm ilevini yerine getirecek bir kurum oluturulmas gerekmektedir fikrine katlyor musunuz? Bu konuda bahsedilen noksanlklar ne zaman telafi etmeyi düünüyorsunuz?''


YANITLAR:


Enerji Bakan Taner Yldz tarafndan 18 Aralk 2013 tarihinde verilen yant aadadr:


''Soru 1:

AB 2013 lerleme Raporunda Bakanlnz ilgilendiren ve bugüne kadar ilerleme kaydedilmeyen hususlar tespit edilmi olup bu balamda;

-Doalgaz transit geçi rejiminin saydamlatrmas üzerine hiçbir ilerleme kaydedilmemitir denilmektedir. Bu doru mudur?


Cevap 1:

Ülkemizde petrolün ve doal gazn Türkiye topraklarndan transit olarak tanmas amacyla ina edilecek boru hatlarna uygulanacak hukuki rejim, ilgili ülkeler arasnda imzalanan milletleraras anlamalar ve yatrmclar ile hükümetler arasnda imzalanan ev sahibi hükümet anlamalar yoluyla tesis edilmektedir. Söz konusu anlamalar TBMM'de onaylanarak kanun hükmünü kazanmakta ve Resmi Gazetede yaymlanmaktadr.


4586 sayl Petrolün Boru Hatlaryla Transit Geçiine Dair Kanun, hakknda bir milletleraras anlama akdedilmi transit boru hatlarna ilikin usul ve esaslar belirlemekte ve Ülkemizin taraf olduu milletleraras anlama hükümlerinin uygulanmasn amaçlamaktadr. 2000 ylnda TBMM'de kabul edilerek yasalaan mezkûr kanun, petrolün ve doal gazn transit geçiine ilikin genel düzenlemeler içermekle birlikte, daha çok Bakü -Tiflis - Ceyhan Ana hraç Ham Petrol Boru Hattnn ihtiyaçlar dikkate alnarak hazrlanm bir kanun olmas nedeniyle günümüzün dinamik enerji piyasalarnn ihtiyaçlarn karlayamad düünülmekte olup hâlihazrda Bakanlmzca konuya ilikin bir kanun tasars hazrlanm ve yasalamas için gerekli süreç balatlm bulunmaktadr.


Yukarda açklanan çerçevede, AB Komisyonu tarafndan herhangi bir gerekçe ortaya konulmadan "Doal gazn transit geçiinde effaflk salanmas konusunda herhangi bir ilerleme salanmamtr." eklindeki yoruma Bakanlmzca itirak edilememektedir. Kald ki, geçmite Nabucco Projesi kapsamnda Avrupa Komisyonunun da gözlemci olduu bir süreçte müzakere edilerek imzalanm bulunan Hükümetleraras Anlama doal gazn Ülkemiz üzerinden transiti konusunda son derece effaf ve öngörülebilir bir anlama olarak akdedilmi bulunmaktadr.


Soru 2:

EPDK (Enerji Piyasas Düzenleme Kurulu) datm irketlerini gözlem ve denetim görevleri Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlna devredildii bu durumun AB müktesebatyla uyum tekil etmedii doru mudur?


Cevap 2:

6446 sayl Elektrik Piyasas Kanununun 15 inci maddesinin birinci fkrasnda, elektrik datm irketlerinin denetiminin Bakanlk tarafndan yaplaca ve yine ayn madde de Bakanlk tarafndan düzenlenen ve karara balanan denetim raporlarnn Enerji Piyasas Düzenleme Kurumu (EPDK)'na bildirilecei ve Enerji Piyasas Düzenleme Kurulu tarafndan karara balanaca hükmü yer almaktadr. Ayn Kanunun 9 uncu maddesinin altnc fkrasnda ise EPDK'nn datm faaliyetlerini yönlendirecei, izleyecei ve denetleyecei hükmü yer almaktadr. 4628 sayl Enerji Piyasas Düzenleme Kurumunun Tekilat ve Görevleri Hakknda Kanunun 4 üncü maddesinin ikinci fkras, 5 inci maddesinin altnc fkrasnn i bendi ve 9 uncu maddesinin ikinci paragrafmn e bendinde EPDK'mn gözetim ve denetim yetkilerine yönelik hususlar yer almaktadr. Söz konusu maddelerde ifade edildii üzere, Bakanlk'a elektrik datm irketlerinin denetimine yönelik görev devri EPDK'mn denetim yetkisini, görev ve sorumluluunu ortadan kaldrmamaktadr.


Ayrca, 2009/72/EC sayl Avrupa Birlii Direktifinin Düzenleyici Otoritelerin Görev ve Yetkileri adl 37 nci balnda, düzenleyici otoritelerin izleme, raporlama ve sektör katlmclarnn mevzuatlara ve standartlara uyumunu teminat altna almaya yönelik hükümler yer almaktadr. Söz konusu direktif hükümleri, 6446 sayl ve 4628 sayl Kanunlarda yer alan hükümler göz önüne alndnda, Bakanlk'a datm irketlerinin denetimine yönelik görev verilmesinin AB Müktesebat ile uyum tekil etmemesi söz konusu deildir.


Soru 3:

Doalgaz piyasa kanunun gereklerini yerine getirmek üzere BOTA tarafndan kontratlarn devri ve farkl fiyat uygulamalar konusunda bir ilerlemenin olmad doru mudur?


Cevap 3:

4646 sayl Kanun Geçici 2 inci maddesinde 2005 ylnda öngörülen deiiklik sonras hüküm "2009 ylna kadar toplam yllk ithalat miktarn yllk ulusal tüketimin yüzde yirmisine düürünceye kadar, mevcut doal gaz alm veya satm sözlemelerinin ksmi veya bütün olarak tüm hak ve yükümlülükleri ile devredilmesi için istekli olan dier ithalat lisans yeterlilik sahibi ve satc irketten sözleme devri hususunda ön onay alan irketlerin katlaca devir için Boru Hatlar ile Petrol Tama Anonim irketi (BOTA) tarafndan ihale yaplr. halede birinci olan irketten balamak üzere satc tarafla görümek ve yeni sözlemeyi imzalamaya yönelik satc onayn temin etmek üzere BOTA tarafndan tüzel kiilere srayla muvafakat verilir. lgili tüzel kii sözlemenin satc taraf ile devredilecek miktar için, yeni sözleme yapmasndan sonra devir yürürlüe girer." eklindedir. Bu kapsamda, BOTA'n sözleme devrine yönelik iradesinin olmas ve bu yönde ilemler tesis etmesi sözleme devri sürecinin balamas için gerekli ancak sözleme devrinin sonuçlanmas için yeterli deildir. Zira Kanun hükmünden de anlalaca üzere doal gaz alm satm sözlememesinin taraf olan satc ülke irketinin onay sözleme devrinin gerçeklemesi açsndan gereklidir. Dünya doal gaz piyasas ise hükümetleraras ilikiler, enerji politikalar ve jeo-stratejik çkarlar ekseninde ilerlemekte olup bu mülahazalar ile satc ülkelerin sözleme devrine onay vermemesi durumunda süreç kilitlenmektedir. Baka bir deyile, süreç satc tarafa inisiyatif tanmaktadr. Bu kapsamda, bilindii üzere BOTA tarafndan gerçekletirilen 4 bcm/yl doal gaz almna konu kontratn özel sektöre devri tamamlanabilmitir. Bunun yan sra yine 4646 sayl Kanunun Geçici 2 Maddesi çerçevesinde BOTA'n süresi sona eren Rusya batt hattna ilikin 6 bcm/yl doal gaz almna konu sözlemesinin sona ermesini müteakip EPDK tarafndan BOTA'n ilgili lisans sona erdirilmitir. Müteakiben, 4 özel sektör irketi toplamda 6 bcm/yl doal gaz almnda konu sözlemeleri satc tarafla akdetmitir. EPDK'dan ithalat lisans alan bu dört irket 1.1.2013 tarihinde ithalata balamlardr. Ayrca, BOTA'n Azerbaycan'dan ithal ettii doal gazn 1,2 milyar/yl kadarlk ksmnn hükümetleraras anlama çerçevesinde özel sektöre devri söz konusu olmutur. Yaanan gelimeler paralelinde, yerli üretim de dikkate alndnda, BOTA'n toptan sat piyasa pay yaklak % 75 seviyesine inmitir.


Soru 4:

Yeni kurulan Yenilenebilir Enerji Genel Müdürlüünün kapasitesinin arttrmas gerektii ve AB üye ülkelerinde olduu gibi egüdüm ilevini yerine getirecek bir kurum oluturulmas gerekmektedir fikrine katlyor musunuz? Bu konuda bahsedilen noksanlklar ne zaman telafi etmeyi düünüyorsunuz?


Cevap 4:

Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlnn Tekilat ve Görevleri Hakknda Kanun Hükmünde Kararname ile Baz Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Deiiklik Yaplmasna Dair 2 Kasm 2011 tarih ve 662 sayl Kanun Hükmünde Kararname ile Elektrik leri Etüt daresi Genel Müdürlüü kapatlmtr. Bununla birlikte, yenilenebilir enerji ve enerji verimliine ilikin görevler 3154 sayl Kanunun 10 uncu maddesi uyarnca kurulan Yenilenebilir Enerji Genel Müdürlüü tarafndan yürütülmektedir. Yenilenebilir Enerji Genel Müdürlüü'nün görevleri aada verilmitir.

a) Ülkenin hidrolik, rüzgâr, jeotermal, güne, biyokütle ve dier yenilenebilir enerji kaynaklar öncelikli olmak üzere tüm enerji kaynaklarnn tespiti ve deerlendirilmesine yönelik ölçümler yapmak, fizibilite ve örnek uygulama projeleri hazrlamak; aratrma kurumlar, yerel yönetimler ve sivil toplum kurulular ile ibirlii yaparak pilot sistemler gelitirmek, tantm ve danmanlk faaliyetleri yürütmek,

b) Sanayide ve binalarda enerjinin verimli kullanm ile ilgili olarak farkndalk oluturmak ve bu amaçla çalmalar yürütmek,

c) Enerji Verimlilii Koordinasyon Kurulu tarafndan onaylanan enerji verimlilii uygulama projelerini ve aratrma ve gelitirme projelerini izlemek ve denetlemek,

d) Yenilenebilir enerji ve enerji verimlilii alanlarndaki çalmalar ve gelimeleri izlemek ve deerlendirmek, ülkenin ihtiyaç ve artlarna uygun olarak aratrma ve gelitirme hedef ve önceliklerini belirlemek, bu dorultuda aratrma ve gelitirme çalmalar yapmak, yaptrmak, çalma sonuçlarn ekonomik analizleri ile birlikte kamuoyuna sunmak,

e) Yenilenebilir enerji kaynaklarnn deerlendirilmesine ve enerji verimliliinin artrlmasna yönelik projeksiyonlar ve öneriler gelitirmek.

f) Ülkede ve dünyada enerji alanndaki çalmalar ve gelimeleri izlemek ve deerlendirmek, ülkenin ihtiyaç ve artlarna uygun olarak aratrma ve gelitirme hedef ve önceliklerini belirlemek, bu dorultuda aratrma ve gelitirme çalmalar yapmak, yaptrmak, çalma sonuçlarn ekonomik analizleri ile birlikte kamuoyuna sunmak. Dier ülkelerdeki benzer ulusal ve uluslararas kurulularla ibirlii yapmak ve bilgi alveriinde bulunmak


Ayn zamanda yeni kurulan Yenilenebilir Enerji Genel Müdürlüü'nün kapasitesi yeniden yaplandrlma sürecinde her geçen gün arttrlmaktadr.


Bakanlmz ülkemizin artan enerji talebini dikkate alarak enerji arz güvenliimize yönelik enerji politikalar oluturulmakta, enerji arz güvenliinden kaynaklanan riskleri azaltmak için serbest piyasa oluturulmas ve rekabete dayal yatrm ortamnn gelitirilmesi, yer alt ve yer üstü kaynaklarnn ülke ekonomisine yüksek katma deer salayacak ekilde deerlendirilmesi ve yenilenebilir enerji kaynaklarnn daha fazla oranda kullanmnn yaygnlatrlmas enerji politikamzn ana unsurlar arasnda yer almaktadr. Temel hedef yenilenebilir enerji kaynaklarn elektrik enerjisi üretimi içerisindeki paynn 2023 ylnda en az % 30 düzeyinde olmasnn salanmasdr. Alternatif enerji kaynaklarnn optimal kullanm için gerekli planlama ve etüt çalmalar Bakanlmz tarafndan yaplmaktadr. Güne ve rüzgâr enerji potansiyellerini kullanma konusunda yeni projeler ülke baznda üretilmektedir.


5346 sayl Yenilenebilir Enerji Kaynaklarnn Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçl Kullanmna likin Kanuna göre Enerji üretim tesis yatrmlar; Kullanlacak elektromekanik sistemlerin yurt içinde imalat olarak temini, Güne pilleri ve odaklaycl üniteler kullanan elektrik üretim sistemleri kapsamnda yaplacak AR-GE ve imalat yatrmlar ve Biyokütle kaynaklarn kullanarak elektrik enerjisi veya yakt üretimine yönelik AR-GE tesis yatrmlar Bakanlar Kurulu karar ile teviklerden yararlandrlabilir. Yenilenebilir enerji kaynaklar yatrmlarnn gelitirilmesi için çeitli tevikler uygulanmaktadr. 5346 sayl Kanuna göre iletmede olanlar dâhil 31/12/2015 tarihine kadar iletmeye girecek olanlara, bu Kanun kapsamndaki yenilenebilir enerji kaynaklarna dayal üretim tesislerinden ve enerji nakil hatlarndan yatrm ve iletme dönemlerinin ilk on ylnda izin, kira, irtifak hakk ve kullanma izni bedellerine % 85 indirim uygulanmaktadr. 1 MW 'a kadar olan yenilenebilir enerji santrallerinde lisans alma ve irket kurma mecburiyeti olmakszn yatrmcnn önü açlm ve bu konudaki ikincil mevzuata yönelik çalmalar da tamamlanm durumdadr.


Bilgilerinize arz ederim.

Taner Yldz

Enerji Bakan''