Mustafa Kemal ATATRK
Oktay Eki
Oktay EK
CHP stanbul Milletvekili
D ileri Komisyonu yesi
Bugn 15 Aralk Cuma  2017
GDO'lu rnler Sata m Srlyor?

27.08.2013


Ülkemizdeki GDO'lu ürünlerin sata sürüldüü iddialar üzerine sorularn Gda, Tarm ve Hayvanclk Bakan'na yöelten Oktay Eki'nin sorular öyleydi:


''Ülkemizde halen çok miktarda GDO’lu ürün bulunduu çünkü bunlarn kontrolsüz bir ekilde ithal edildii ve sata sunulduu 23 Austos 2013 tarihli gazetelerde bildirtilmektedir. 

1- Adalet ve Kalknma Partisinin iktidara geldii 3 Kasm 2002 tarihinden bu önergenin tarihi olan 26 Austos 2013’e kadar ülkemize hangi kalemlerde ne kadar GDO’lu ürün ithal edilmitir?

2- GDO’lu üretim yapan ülkelerden son olarak 1 milyon ton msr, 1 milyon ton pamuk, 1,5 milyon ton soya ithal edildii doru mudur ?  

3- Bakanlnzn, GDO’lu ürünlerin hangi yollarla nerelerde satld ve    nerelerde kullanlabilecei konusunda halk bilgilendirme gibi, yasal yada etik bir görevi  var mdr?

4- Böyle bir görevi varsa  Bakanlk bu görevini yerine getirmi midir ?

5- GDO’lu ürünlerin kansere yol açt iddialarn bakanlnz “ciddî” saymakta mdr?

6- GDO’lu ürünlerin “insan sal” yönünden riskli olduu iddialar bilimsel olarak “olumlu” yahut “olumsuz” ekilde bir sonuca balanm mdr?

7- GDO’lu ürünlerin güvenli bir ekilde denetlenebilmesi için AB standartlarnda 300 adet laboratuvara ihtiyacmz olduu doru mudur?

8- Doru ise Türkiye’de halen (bu önergenin tarihi olan 26 Austos 2013 itibariyle) AB standartlarna sahip kaç adet laboratuvarlarmz vardr?

9- Bu laboratuvarlar “bamsz” mdr? Deilse verdikleri raporlara müdahale edilmesini önleyecek ne gibi güvenceleri vardr?

10- thal edilen GDO’lu ürünler halen ne ekilde ve hangi uzmanlk düzeyindeki kiiler tarafndan kontrol edilmektedir?

11- Kontrol sonucu sakncal bulunan ürünler imha edilmekte midir?

12- mha edilmiyorsa bu ürünler ne ekilde kullanlmaktadr?

13- GDO’lu olduu ve insan sal yönünden sakncal bulunduu saptanan ürünlerin tüketilmi olduu saptand taktirde, kimler hakknda ne gibi yaptrm uygulanmaktadr?

14- Bugüne kadar kimler hakknda ne gibi yaptrm uygulanmtr?

15- Çernobil facias sonucu, insan sal açsndan sakncal düzeyde radyasyonlu olduu saptanan “çay” ve “fndk” ürünlerinin miktar nedir?

16- Söz konusu “çay” ve “fndk”lar ne ekilde tüketilmitir?

17- Halen tüketilen gda maddelerinden “yüksek radyasyon” riski tayan var mdr? Var ise alnan önlemler nelerdir?''  


YANITLAR:


Gda, Tarm ve Hayvanclk Bakan Mehdi Eker tarafndan 21 Kasm 2013 tarihinde verilen yant aadadr:


''CEVAP 1-2-3-4-5-6-7-8-9-10-11-12-13-14) GDO'lu ürünlerin kullanmna, Bilimsel Risk Deerlendirme Komitesi ve Sosyo Ekonomik Deerlendirme Komitesi tarafndan hazrlanan raporlar dorultusunda Biyogüvenlik Kurulu tarafndan karar verilmektedir.


Biyogüvenlik Kurulu tarafndan oluturulan Bilimsel Komiteler deerlendirmelerini yaparken; bamsz aratrma kurumlan ve kiilerce yaplan bilimsel aratrmalarn sonuçlan (alerjik ve toksik etki analizleri, genetik modifikasyonun stabilitesi, morfolojik ve agronomik özellikler, hedef d organizmalara etkisi vb.), risk deerlendirmesi yapan deiik kurululann (EFSA, WHO, FAO, FDA, OECD, CFIA, FSANZ, .. vd.) raporlan, farkl ülkelerde üretim, tüketim durumlar ve gen aktarm yöntemi, aktanlan genin moleküler karakterizasyonu ve ürettii proteinin ekspresyonu, insan-hayvan-bitki ve çevre sal ile biyolojik çeitlilikle ilgili muhtemel riskleri dikkate almaktadr.


Biyogüvenlik Kurul kararlarnda; ayrt edici kimlik, geçerlilik süresi, ithalâtta uygulanacak ilemler, kullanm amac, belgeleme ve etiketleme koullan, ambalajlama, tama, muhafaza, nakil, ileme, atk, artk antm ve imha koullan belirtilmektedir. Biyogüvenlik Kurulu tarafndan GDO'lu bir ürünün Ülkemizde kullanmna onay verilmesi hâlinde, kurul kararlan Resmî Gazete'de yaynlanarak kamuoyunun bilgisine sunulmaktadr.


Ülkemizde genetii deitirilmi ürünlerle ilgili ilemler, 5977 sayl "Biyogüvenlik Kanunu" ve bu Kanun kapsamnda çkanlan "Genetik Yaps Deitirilmi Organizmalar ve Ürünlerine Dair Yönetmelik" hükümlerine göre yürütülmektedir.


Bakanlmzca Biyogüvenlik Kurulu tarafndan yaplan risk deerlendirmeleri sonucunda yalmzca hayvan yemlerinde kullanmna onay verilen ürünlerin ithalâtna izin verilmektedir. Biyogüvenlik Kurulu tarafndan bugüne kadar gda amaçl olarak onay verilmi bir gen olmadndan gda amaçl genetii deitirilmi ürün ithaline izin verilmemekte olup, aynca Ülkemizde tüm GDO'lu ürünlerin üretimi yasaktr.


Bakanlmz tarafndan Biyogüvenlik Kurulu kararlarnda belirtilen koullann yerine getirilmesi için gerekli denetimler yaplmaktadr. Genetii Deitirilmi Organizmalar ile ilgili ithalât denetim ve kontrolleri; 5977 sayl "Biyogüvenlik Kanunu", bu Kanun kapsamnda hazrlanan "Genetik Yaps Deitirilmi Organizmalar ve Ürünlerine Dair Yönetmelik" ve "Biyogüvenlik Kurulu Kararlan" na göre yürütülmekte; ithal edilecek ürünler GDO analizine tâbi tutulmaktadr. GDO tespit edilen gda amaçl ürünlerin yurda giriine kesinlikle izin verilmemektedir. Gerekli hâllerde izlenebilirlik denetimleri yaplmakta ve söz konusu ürünlerin üretiminde kullanlm olan hammaddelerden de numuneler alnabilmekte ve gerekli kontroller yaplmaktadr.


thalât aamasnda insan sal ve güvenlii ile hayvan ve bitki varl ve sal yönünden gerekli kontroller AB ile uyumlu hazrlanan 5996 sayl "Veteriner Hizmetleri, Bitki Sal, Gda ve Yem Kanunu" ile bu Kanun kapsamnda çkanlan alt mevzuat çerçevesinde yaplmakta olup, bu kontroller sonucunda gda mevzuatmza uygun olmayan ürünlerin Ülkeye giriine kesinlikle izin verilmemektedir.


Yaplan resmî kontroller sonucu olumsuzluk tespit edildii takdirde, 5977 sayl Biyogüvenlik Kanunu ve ilgili dier mevzuatlar çerçevesinde gerekli yasal ilemler yaplmaktadr.


Bakanlmz, salk üzerine oluabilecek risk çalmalarn yaptrmakta ve gerekli tedbirleri almakta ve halk sal konusunu öncelikli olarak dikkate almaktadr. Bugüne kadar hayvan yemi olarak ithaline izin verilen soya ve msr çeitlerinde risk oluturabilecek bir unsura rastlanmamtr.


GDO ve ürünlerinin ithalâtnda; ithalâtç firmadan, ithal edilecek GDO ve ürünlerinin miktar ve içerdii gen çeidi ile ilgili orijin ülke veya yüklendii ülke yetkili otoriteleri tarafndan düzenlenmi belge veya uluslararas akredite bir laboratuvardan alnm analiz raporu istenmektedir.


Ülkemizde GDO analizi yapabilme kapasitesine sahip 10 adet kamu ve 27 adet özel olmak üzere toplam 37 adet laboratuvar bulunmakta olup, kamuya ait 8 adet ve özel sektöre ait 24 adet laboratuvar olmak üzere toplam 32 adet laboratuvar Uluslararas Akreditasyon Sertifkas'na (TS ISO 17025) sahiptir. Bu laboratuvarlar; "Gda Kontrol Laboratuvarlarnn Kurulu, Görev, Yetki ve Sorumluluklar le Çalma Usul ve Esaslarnn Belirlenmesine Dair Yönetmelik" e göre, bamsz karar alma yetkisine sahip olup, düzenledikleri raporlarna herhangi bir müdahale söz konusu deildir.


Yem olarak kullanlmasna izin verilen ürünlerin (soya, msr) ithal edilmek istenmesi durumunda, belgelerin doruluunu teyit amacyla %20 sklnda GDO analizi yaplmaktadr.


GDO'lu olmas muhtemel ve Ülkemizde kullanlmasna izin verilmeyen ürünlerin GDO analizleri ise %100 sklnda yaplmaktadr.


Biyogüvenlik Kanunu'nun, Bakanln görev ve yetkileri balkl 8. maddesinde "Biyogüvenlik bilgi deiim mekanizmas araclyla kamuoyunun GDO ve ürünleri ile ilgili bilgilendirilmesi ve karar alma sürecine katlmnn salanmas için gerekli tedbirleri almak. " hükmü yer almaktadr.


Bu kapsamda Biyogüvenlik Kanunu'nun yürürlüe girmesiyle GDO ve ürünleri ile ilgili bilimsel, teknik ve uygulamaya ilikin bilgi ve belgelerin ulusal ve uluslararas seviyede alveriinin kolaylatrlmas, kamuoyunun bilgilendirilmesi ve karar sürecine katlmnn salanmas amacyla 05 Ekim 2010 tarihinde "Türkiye Biyogüvenlik Bilgi Deiim Mekanizmas" hizmete sunulmutur.


Biyogüvenlik Kurulu'na yaplan bavurular, bavurularla ilgili bilimsel risk deerlendirme raporlar, Biyogüvenlik Kurulu kararlan, biyogüvenlik ile ilgili bilimsel çalmalarn sonuçlan paylama açktr. Biyogüvenlik Kurulu kararlanna esas olacak bilimsel komiteler tarafndan hazrlanan risk ve sosyo-ekonomik deerlendirme raporlar 21 gün süre ile kamuoyu görüüne sunulmaktadr.


Aynca, ilgili sektörler ve tüketiciler, GDO mevzuat ve uygulamalan hakknda bilgilendirme toplantlan, basl ve görsel yaynlar yoluyla da bilgilendirilmektedir.


Bakanlmzca "tarladan sofraya güvenilir gda" anlay çerçevesinde yaplan etkin kontrol ve denetimler aralksz ekilde devam etmektedir.


Bilgilerinize arz ederim.

Mehdi Eker
GIda, Tarm ve Hayvanclk Bakan''