Mustafa Kemal ATATRK
Oktay Eki
Oktay EK
CHP stanbul Milletvekili
D ileri Komisyonu yesi
Bugn 20 Ekim Cuma  2017
Parlamento Diline Aykr Kelimeler ve Deyimler Listesi Hazrlanmas Hakknda tzk Deiiklii neren Yasa nerisi (3 Temmuz 2013 tarihinden beri ''Anayasa Komisyonu''nda beklemekte)

02.07.2013

G E R E K Ç E

 

TBMM’nin özellikle Genel Kurul görümelerinde milletvekillerinin zaman zaman kullandklar dilin özensizlii, hatta kaba ve yaralayc denecek kadar düzeysizlii yüzünden tüm milletvekillerimiz gibi genel kamuoyu da çok ikâyetçidir.

Anayasaya göre tüm ulusumuzu temsil yetkisine sahip olan milletvekillerinden, üslup konusunda özensiz davrananlarn bu tutumu (bir dier ifadeyle Parlamento dili ile konumamalar) sadece birey olarak kendilerinin deil neticede TBMM’nin de saygnln azaltmaktadr.

Yaygn olarak bilinen bu gerçee ramen, özellikle baz milletvekillerinin kendilerinden beklenen dikkati göstermelerinin çaresi bugüne kadar bulunabilmi deildir. Bunun nedenlerinden biri, ayn sorunu yaam öteki ülke Parlamentolarnda bulunan çözümün TBMM’de uygulanmamakta olmasdr. 

Çare, hangi kelime ve deyimlerin “Parlamento Dili”ne yakmadnn batan belirlenmesi ve bunlar kullanan milletvekili hakknda derhal yaptrm uygulanmasdr.

Öneri, bu eksiin giderilebilmesi için TBMM Danma Kurulu’nun bir “Parlamento diline aykr kelimeler ve deyimler listesi” hazrlamasn, bu listeye aykr davranan milletvekillerine yaptrm uygulanmasn öngörmektedir.

Aslnda bu yaptrm TBMM’nin halen yürürlükte olan çtüzüünde de (Madde 67) vardr. Ancak hangi sözcük veya deyimlerin “Parlamento diline” aykr olduu batan belli edilmedii için yaptrm o oturumu yöneten Bakanvekilinin “alglamas”na yani ahsi takdir hakknda kalmaktadr. 

Yllardr yaananlar bu eksiin giderilmesinin tek çözüm olduunu göstermektedir. Örnein Avustralya, Kanada, rlanda, Yeni Zelanda, Norveç, 

ngiltere, Kuzey rlanda Parlamentolarnda yasaklanm kelimelerin kullanlmas halinde o üye önce sarf ettii kelimeyi geri almaya davet edilir. Eer tatmin edici bir ekilde geri almazsa hakknda yaptrm uygulanr. ngiliz Avam Kamarasnda uygulanan yaptrm önce söz konusu üyenin Speaker (Bakan) tarafndan uyarlmas, bu da yetmezse oturumdan çkarlmasdr.

ngiliz Avam Kamarasnda, liar (yalanc); blackguard (küfürbaz, rezil, alçak); coward (korkak, ödlek, tabansz); git (aptal, pislik herif); guttersnipe (sokak çocuu); hooligan (hayta, serseri, külhanbeyi); rat (sçan, müzevvir); swine (domuz); stoolpigeon (ajan, muhbir); ignoramus ( zr cahil); pipsqueak (küçük adam); tart (fahie); sod (ibne); slimy (yavak); crooked cop (kötü polis); traitor (vatan haini) kelimelerinin bir parlamento üyesi hakknda kullanlmas yasaktr.

Avustralya Senatosunda, liar (yalanc); dumbo (geri zekâl); 

Kanada Parlamentosunda, parliamentary pugilist (parlamento kabadays); blathersakite (boboaz, geveze); lacking in intelligence (geri zekal); a dim-witted saboteur (ahmak sabotör); liar (yalanc); a trained seal (ehliletirilmi fok bal); evil genius (eytann eytan); pompous ass (muhteem eek); pig (domuz); jerk (aalk kii); sleaze bag (aalk); scuzzball (irenç); bully (zorba); a piece of shit (b.kun teki; aalk, put)

rlanda Parlamentosunda, brat (piç kurusu);  buffoon (soytar); chancer (frsatç); corner boy (sokak çocuu); coward (ödlek); hypocrite (riyakâr); fascist (faist); scumbag (erefsiz, cieri be para etmez); fatty (iko);  guttersnipe (sokak çocuu); yahoo (cahil, kro); fuck you! (s.ktir git!) dahil o tür kelimeler ve deyimler kullanlamaz.

Yeni Zelanda Parlamentosunda bir “kullanlamaz kelimeler ve deyimler listesi” vardr. Örnein commo (Komünist) diyerek bir kimseyi aalamak yasaktr.

Norveç Parlamentosunda bir üyenin 2008’de ötekinden highway bandit (haydut) diye söz etmesi yaptrm sebebi olmutur.

Örnekleri çoaltmaya gerek olmadan söylenebilecek ey açktr: 

Saygnln korumak isteyen her Parlamento bunun gereini yaparak “Parlamento diline yakmayan” yahut “yaptrm gerektiren” kelimeleri, deyimleri tespit edip milletvekillerine (ve kamuoyuna) duyurarak sorunu çözmütür. Kald ki sadece parlamentolar deil, kamuoyu nezdinde saygnln korumak isteyen yayn kurulular da (BBC; NBC; CBS vb.) hizmet verirken hangi kelimelerin kullanlamayacan batan belirlerler ve yaynclkta o kelime ve deyimler kesinlikle kullanlamaz.

te bu nedenle TBMM’de de “Genel Kurulda (sadece kürsüde konuurken deil, zaman zaman yaanan gerginliklerde milletvekilleri birbirine kzgn ekilde hitap ederken de) kullanlamayacak kelimelerin” TBMM Danma Kurulu tarafndan belirlenerek ilan edilmesi gereklidir ve doru olur. Önerinin amac budur.

 

TBMM çtüzüünün 67’nci maddesine iki fkra ilavesi hakknda öneri
TBMM çtüzüünün 67’nci maddesine aadaki iki fkra eklenmitir:
Madde 67/(1)-(2)
(3) Danma Kurulu, hangi kelime veya deyimlerin kullanlmasnn bu yaptrm gerektireceini gösteren bir liste hazrlar. Listede deiiklik yapma yetkisi Danma Kuruluna aittir.
(4) 19’uncu maddenin son fkras bu maddede uygulanmaz.