Mustafa Kemal ATATÜRK
Oktay Ekşi
Oktay EKŞİ
CHP İstanbul Milletvekili
Dış işleri Komisyonu Üyesi
Bugün 21 Ağustos Pazartesi  2017
Ordu'da HES'ler Doğaya ve Canlılara Zarar Vermeye Devam Ediyor

02.05.2013



Ordu Gökömer Köyü Turnasuyu'nda yapılmakta olan HES'in doğaya ve canlılara zarar verdiği iddialarını Orman ve Su İşler Bakanı'na soran Oktay Ekşi'nin soruları şöyleydi:


''1-Ordu Merkeze bağlı Gökömer köyünden geçen Turnasuyu üzerinde yapılmakta olan HES’in ırmağı kirletmesi sonucu sudaki balık ve diğer canlıların öldüğü doğru mudur?

2- HES yapan şirketin çevreye verdiği zarar nedeniyle Ordu Doğa ve Yaşam Alanlarını Koruma Platformu adına Coşkun Türkeli imzasıyla Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunulmasına rağmen işlem başlatılmadığı, önlem alınmadığı ve ırmaktaki canlıların bu yüzden öldüğü yolundaki iddialar doğru ise, hangi ilgili/sorumlu hakkında ne gibi bir işlem yapılmıştır?

3- Daha önce yazılı soru önergemle sorduğum, TBMM Genel Kurulunda şifahen tekrarladığım halde “Tüm akarsularımız üzerinde su kullanma hakkı devri suretiyle yapılması öngörülen tüm HES’lerin tamamlanması halinde, ülkemizin hali hazır elektrik enerjisi ihtiyacının yüzde kaçının bu suretle karşılanacağı” konusunda bilgi alabilmiş değilim. HES’lerin karşılayabileceği elektrik enerjisine ilişkin hem bugünkü ihtiyaç hem de 2023 hedefleri itibariyle rakamsal tablo nedir?''


YANITLAR:


Orman ve Su İşleri Bakanı Veyse Eroğlu tarafından 22 Temmuz 2013 tarihinde verilen yanıt aşağıdadır:

''SORU 1. Ordu Merkeze bağlı Gökömer köyünden geçen Turnasuyu üzerinde yapılmakta olan HES'in ırmağı kirletmesi sonucu sudaki balık ve diğer çalıların öldüğü doğru mudur?

CEVAP 1. Turnasuyu Deresinin kirlendiği iddialarının 30.04.2013 tarihinde yerel gazetelerde yer almasından dolayı Ordu Valiliğince yapılan incelemede, derede yoğun şekilde balık ölümünün olmadığı, deredeki suyun, balıkların yaşayabileceği seviyelerde olduğu tespit edilmiştir.

SORU 2. HES yapan şirketin çevreye verdiği zarar nedeniyle Ordu Doğa ve Yaşam Alanlarını Koruma Platformu adına Coşkun Türkeli imzasıyla Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunulmasına rağmen işlem başlatılmadığı, önlem alınmadığı ve ırmaktaki canlıların bu yüzden öldüğü yolundaki iddialar doğru ise, hangi ilgili/sorumlu hakkında ne gibi bir işlem yapılmıştır?

CEVAP 2. Söz konusu hususlar Çevre ve Şehircilik Bakanlığının yetki, görev ve sorumluluk alanına girmektedir. Konu ile ilgili olarak Cumhuriyet Savcılığımdan kurumumuza iletilmiş herhangi bir tebligat bulunmamaktadır.

SORU 3. Daha önce yazılı soru önergemle sorduğum, TBMM Genel Kurulunda şifahen tekrarladığım halde "Tüm akarsular üzerinde su kullanma hakkı devri suretiyle yapılması öngörülen tüm HES'Ierin tamamlanması halinde, ülkemizin hali hazır elektrik enerjisi ihtiyacının yüzde kaçının bu suretle karşılanacağı" konusunda bilgi alabilmiş değilim. HES'Ierin karşılayabileceği elektrik enerjisine ilişkin hem bugünkü ihtiyaç hem de 2023 hedefleri iiibariyle rakamsal tablo nedir?

CEVAP 3. Ülkemizde faaliyette olan HES'lerden 2012 yılında 239,1 milyar kWh olarak gerçekleşen toplam elektrik üretimimize yaklaşık 58 milyar kWh'lik katkı sağlamış, üretilen elektriğin % 24,2'lik fcısmı hidroelektrik enerjiden karşılanmıştır. Enerji talebimizin 2023 yılında 450 milyar kilovatsaat olacağı tahmin edilmektedir.

Bakanlık olarak hedefimiz Cumhuriyetimizin 100. kuruluş yıldönümünü kutlayacağımız 2023 yılına kadar 216 milyar kilovatsaat olarak hesaplanan teknik hidroelektrik potansiyelimizin çevresel, teknik, ekonomik ve sosyal olarak yapılabilir kısmının tamamının özel sektör işbirliğiyle Ülke ekonomisine kazandırılmasıdır. Bu çerçevede bugün itibarıyla başvurusu yapılıp işlemleri devam eden projelerden inşaatı devam edenlerin devreye girmesiyle 2015 yılı sonuna kadar işletmedeki HES potansiyelimizin 110 milyar kWh düzeyine, planlama aşamasındaki projelerin de 2023 yılına kadar devreye alınmasıyla HES potansiyelimizin 165 milyar kWh düzeyine çıkarılması hedeflenmektedir.


Bilgilerinize arz ederim.


Prof. Dr. Veysel Eroğlu

Orman ve Su İşleri Bakanı''


2. SORULAR


Verilen yanıt üzerine yanıtların soruları tam karşılamaması nedeniyle önergesini yenileyen Ekşi'nin 2 Mayıs 2013 tarihinde 2. kez sorduğu soular şöyleydi:


''1- Ordu ili merkeze bağlı Gökömer köyünden geçen Turnasuyu deresinin, burada HES yapan şirket tarafından kirletildiği ve çevreye zarar verildiği iddiasıyla ORDU DOĞA VE YAŞAM ALANLARINI KORUMA PLATFORMU adına Coşkun Türkeli imzasıyla Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunulmasına rağmen:

a) İşlem başlatılmadığı;

b) Bakanlıkça tedbir alınmadığı; 

c) Deredeki canlıların bu yüzden KİTLE HALİNDE öldüğü, yörede yayımlanan gazeteler tarafından ileri sürülmektedir. 

Bu iddialar doğru mudur?

2- Çevrenin korunması ve doğal yaşamın bozulmaması için o yörede ne gibi tedbirler alınmıştır?

3- Sivas’ın Koyulhisar ilçesi sınırlarında faaliyet gösteren ve Melet Irmağını kirletmesi nedeniyle faaliyeti durdurulan MENKA isimli maden şirketi faaliyete geçmiş midir?''

 

 

2. SORULARA GELEN YANITLAR:


Çevre ve Şehircilik Bakanı tarafından 4 Aralık 2013 tarihinde verilen yanıt aşağıdadır:


''Ordu İli, Merkez İlçesi, Turnasuyu Deresi üzerinde, Yema Elektrik Üretim A.Ş. tarafından yapılması planlanan "Turnasuyu Enerji Grubu Projesi [İnören Regülatörü ve Hürriyet HES (22MWm/21,45MWe), Büben Regülatörü ve Sarıahmet HES (23,05MWm/22,48MWe)], Malzeme Ocakları, Kırma Eleme Tesisi ve Hazır Beton Tesisi" projesi için Bakanlığımızca 15.02.2013 tarihinde ÇED Olumlu kararı verilmiştir. Ancak, Ordu İdare Mahkemesinde Bakanlığımız aleyhine açılan ÇED Olumlu kararının iptali ve yürütmenin durdurulması talebine ilişkin 2013/515 ve 2013/518 Esas sayılı davalar halen devam etmektedir.


Diğer taraftan, Sivas İli Koyulhisar İlçesi Çandır Köyü mevkiinde Turmenka Mad. San. Ve Tic. A.Ş. tarafından işletilen Bakır Kurşun Çinko Flotaston Tesisine Bakanlığımız ve Sivas İl Müdürlüğümüzce 13 Eylül 2011 tarihinde denetim yapılarak idari yaptırım uygulanmıştır.


Buna göre; anılan işletmeye çevre görevlisi bulundurmadığı gerekçesiyle Çevre Kanununun 20 nci maddesinin birinci fıkrasının (m) bendi uyarınca 5.696 TL, çevre izni başvurusunun yapılmaması nedeniyle Çevre Kanununun 20 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine göre 34.189 TL, Atıkların Düzenli Depolanmasına İlişkin Yönetmeliğin geçici 2 nci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen süre içerisinde ilgili lisans başvurusunun yapılmaması, kapasitesi dolan depolama alanında faaliyette bulunulduğu için Çevre Kanununun 20 nci maddesinin birinci fıkrasının (r) bendi ile aynı kanunun 20 nci maddesi ikinci fıkrasında yer alan bu maddenin (k),(l),(r),(s),(t), (u),(v),(y) bentlerinde öngörülen idari para cezaları kurum kuruluş ve işletmelere üç katı olarak verilir hükmü gereğince 102.567 TL idari para cezası uygulanmış olup, söz konusu işletmeye toplamda 142.452 TL idari para cezası verilmiştir.


Ayrıca, tesisin faaliyetinin durdurulması için 2011/31 sayılı idari yaptırım kararı verilmiş ve alınan karar 28.11.2011 tarihinde İl Müdürlüğümüz tarafından uygulanmış ve böylece flotasyon tesisinin faaliyeti durdurulmuştur.


Ancak, söz konusu tesisin kapatılmasının ardından atıkların depolanması amacıyla yeni bir atık barajı inşa edilmiş olup, atık barajının inşaatının tamamlanması ile birlikte söz konusu tesisin mühürleri açılarak 20.09.2012 tarihinde tekrar faaliyete alınmıştır.


Bilgilerinizi ve gereğini arz ederim.


Erdoğan Bayraktar

Çevre ve Şehircilik Bakanı''