Mustafa Kemal ATATRK
Oktay Eki
Oktay EK
CHP stanbul Milletvekili
D ileri Komisyonu yesi
Bugn 24 Austos Perembe  2017
212 Sayl Yasada Deiiklik ngren Yasa nerisi (1 Aralk 2011 tarihinden beri ''Adalet Komisyonu''nda beklemekte)

20.11.2011

 

CHP VE BDP MLLETVEKLLER 212 SAYILI YASANIN, SAYISI 80 BN KADAR OLAN GAZETECLERN TAMAMINA UYGULANMASI ÇN TBMM BAKANLIINA BR YASA ÖNERS VERDLER.

 

 

 

 

CHP stanbul Milletvekili Oktay Eki, CHP’li be, BDP’li 2 milletvekiliyle birlikte TBMM Bakanlna, “gazetecilerin özgürlüünün sadece ceza yasalaryla deil, sosyal güvenceden yoksun ekilde çalmalar yüzünden de kstl olduunu ileri sürerek “212 sayl yasa” kapsamnn genilemesini öngören bir yasa önerisi verdi.

 

Oktay Eki bu vesileyle yapt açklamada unlar söyledi:

 

“Ülkemizde gazetecilerin özgürce görev yapmalarna sadece Türk Ceza Kanunu ve Terörle Mücadele Kanunu gibi ceza içeren yasalardaki hükümlerin engel olduu yolunda bir genel anlay var.

 

Oysa medya dünyamzn görevini özgürce yapmasna ceza yasalarnn hükümleri ile, siyasi iktidarn hiçbir “hukuk devleti”nde ei görülmemi arlktaki basklar dnda, gazetecilerimizin sosyal güvenceden yoksun ekilde çaltrlmalar da engeldir. Çünkü sosyal güvenceden yoksun gazeteci iverenini veya iveren vekilini rahatsz eden bir haber ürettii veya kanaat ifade ettii zaman, haberin veya o kanaatin doru olup olmamasna baklmadan, bir anda iini –üstelik tazminat almadan- kaybedebilir. 

 

Yanl anlamaya meydan vermemek için iki noktay çok açk bir dille ifade edeyim:

 

Birincisi, bu yasa önerisi benim geride kalan meslek yaammla zerre kadar ilgili deildir. Çünkü hem özellikle son iverenlerimle yani Erol Simavi ve Aydn Doan’la i ilikim yönünden de sosyal güvencem ve haklarmn ödenmesi yönünden de benim kadar ansl gazeteci belki de olmamtr.

 

kinci nokta u: 

 

Bu öneri hazrlanrken belli bal gazetecilik meslek örgütlerinin görülerine bavuruldu. Basn Konseyi, Türkiye Gazeteciler Cemiyeti ve Çada Gazeteciler Cemiyeti’nin önerilerinden yararlanld. Ayrca taslak  Adalet ve Kalknma Partisi ile Milliyetçi Hareket Partisindeki “gazeteci” kökenli milletvekillerine de sunuldu. Ama onlardan yant gelmedi.

 

Konumuza gelince:

 

Halen Türkiye’de 75-80 bin kii bilfiil aktif gazetecilik yapmaktadr. Bunlarn sadece 20’de birinin (yani dört bin kadar gazetecinin) 212 sayl yasaya göre düzenlenmi “i sözlemesi” vardr. Kalan ksmdan bazlar 4857 sayl Kanununa göre düzenlenmi i sözlemesi sahibidir. Ama bu yasann salad güvence çok yetersizdir. Kalan ksm yani büyük çounluk ondan da mahrumdur. Bu gazeteciler sözlemesiz –yani kayt d- çalmaya, srf iini kaybetmemek için katlanmaktadrlar. Bu “insani deerlere” ve “hukuka” aykr bir durumdur. Bir an önce giderilmesi yani 75-80 bin aktif gazetecinin hepsinin “212 sayl yasa”ya göre yaplm i sözlemesine kavumas lazmdr.

 

Yeri gelmiken belirteyim:

 

212 sayl yasa bilindii gibi 50 senedir yürürlüktedir. Ancak yasa, onu ihlal eden iverene uygulanacak yaptrm çok komik (sadece 200 TL para cezas) olduu, bu yaptrm da hiçbir merci uygulamad için ancak “yasaya saygl” veya kendini “zorunlu” hisseden iverenlerin dünyasnda vardr. 

 

Önerimiz hem yaptrm yükseltmekte (sözlemesiz çaltrlan her gazeteci için en az 5 bin TL. para cezas) hem de sadece yazl basn deil radyo ve TV gibi elektronik basn ve internet gazeteciliini de kapsamaktadr.

 

Önerimizin getirdii bir yenilik 212 sayl yasann çok bozuk olan Türkçesini” düzeltip ifadeyi günümüzün yaayan diline çevirmektir. 

 

Öneri ayrca gazeteciliin kalitesini yükseltmeyi amaçlamaktadr. Çünkü gazetecilie gerçekten kaliteli bir çok genç hevesle, heyecanla girmekte fakat bunlarn çou sosyal güvenceden yoksun, ücret düzeyi düük bu ortam ilk frsat terk ederek, iyi ücretli, sosyal güvenceli bir i bulup ayrlmaktadr. Oysa bu eksikler giderilince o kaliteli gençleri bu meslekte tutmak mümkün olacaktr. 

 

Öte yanda öneri gazetecilik dediimiz son derece önemli iin,  bir yanda iverenin, öte yanda istihdam ettii gazetecinin uymaya söz verdikleri meslek ilkelerine göre yaplmasn amaçlamaktadr. Böylece görevini o ilkelere uygun ekilde yapt halde  -örnein gerçei yazd için- iine son verilen gazetecinin haklar korunmaktadr.

 

Hem bu önerimiz hem de TBMM Bakanlna 15 Kasm 2011 tarihinde sunduum, muhabir, foto muhabiri ve kameraman olarak “alanda” görev yapan gazetecilerin 360 günlük çalmalarna 90 gün ypranma pay (fiili hizmet süresi zamm) eklenmesini öngören yasa önerim de yasalarsa gazeteciliimize bir nebze olsun katkda bulunmann mutluluunu duyacaz.”

 

 

212 Sayl yasay deitirmeyi amaçlayan öneri altnda imzas bulunan Milletvekilleri:

 

 

 

Oktay Eki Güldal Mumcu Melda Onur

CHP stanbul Milletv.   CHP  zmir Milletv. CHP stanbul Milletv. 

 

 

Ali Haydar Öner Turgay Develi Rza Türmen

CHP Isparta Milletv. CHP Adana Milletv. CHP zmir Milletv.

 

 

Erturul Kürkçü Adil Kurt

BDP Mersin Milletv. BDP Hakkâri Milletv.

BASIN MESLENDE ÇALIANLARLA ÇALITIRANLAR
ARASINDAK MÜNASEBETLERN TANZM HAKKINDAKI
5953/212 SAYILI KANUNUN BAZI MADDELERNN DETRLMES HAKKINDAK KANUNLA LGL YASA ÖNERSNN GEREKÇES
Demokrasilerde “Dördüncü Kuvvet” olarak nitelendirilen medya dünyas gerçekte “kendi söküünü dikemeyen terzi”ler gibidir. Nitekim –pek çok ülkede olduu gibi ülkemizde de- gazeteciler bakalarnn haklarn koruma konusunda gösterdikleri cesaret ve beceriyi kendi sosyal düzeylerini yükseltme, i yaamn “sosyal güvence” içinde yürütme gibi konularda gösteremezler. Çünkü bakalarna kar sergiledikleri cesaret ve pervaszlk “iveren” karsnda ortaya çkmaz.
Özellikle Türk basn tarihi, iverenin çaltrd gazetecileri istismar etmenin en hazin, en acmasz örnekleri ile doludur.
Esasen 1952 tarihli 5953 sayl “Basn Mesleinde Çalanlarla Çaltranlar Arasndaki Münasebetlerin Tanzimi Hakknda Kanun” bu acmasz sömürüye kar çalanlarn haklarn koruyabilmek amacyla yürürlüe konmu…
Fakat fiilen uygulanmamtr. 
Örnein yasann öngördüü “çalanla iveren arasnda yazl bir i sözlemesi” imzalama koulu o tarihin iverenlerinin hemen hiçbiri tarafndan yerine getirilmemitir. Daha üzüntü verici olan u ki, bu yasay çkaran ve uygulanmasnn sorumluluunu üstlenen devlet bu duruma hiç ses çkarmamtr.
te bu “istismar” döneminin dourduu tepki, 27 Mays 1960 ihtilâlini gerçekletiren Millî Birlik Komitesi’nin konuya eilmesine sebep olmu, neticede 5953 sayl yasann hükümlerini “çalan gazeteciler” lehine daha da gelitiren 4 Ocak 1961 tarih ve 212 sayl yasa çkmtr.
Ancak yasann koyduu yükümlülükleri yerine getirmeyen iverene 1952 tarihinde 25 Tl. para cezas verilmesi gibi, 212 sayl yasa da 200.Tl. tutarnda yaptrm koyduu için, bu yasa da çok dar bir uygulama alan bulabilmitir. Nitekim halen yazl, görsel ve iitsel basnla internet gazetecilii dünyasnda 212 sayl yasaya tabi olmas gerekenlerin says tahminen 75 bin olduu halde, bunlarn –gerçekçi olduuna inandmz- bir tahmine göre ancak yirmide birinin çalt i yeriyle “212 sayl yasa” hükümlerine göre yaplm sözlemesi vardr.  Kalan gazetecilerin ya hiç sözlemesi –dolaysyla sosyal güvencesi- yoktur veya  “ Kanununa göre” düzenlenmi sözlemeyle görev yapmaktadr. Kanununa göre yaplan sözlemeler maalesef sosyal güvence yönünden 212 sayl yasaya göre yaplmas gereken sözlemeyle kyaslanamayacak kadar zayftr.
Ksaca… Yasann yaptrmnn yetersizliine ek olarak hemen her sektörde olduu gibi medya sektöründe de güçlü bir “sendika”nn olmay/olamay yüzünden 212 sayl yasa, fiilen yok mesabesindedir.
Bu gerçein asl önemli sonuçlar öyle özetlenebilir:
veren karsnda güvencesiz olan gazeteci mesleinin ilkelerine deil, iverenin (veya iveren vekilinin) talimatlarna göre hareket edecek, neticede kamuoyunun deil iverenin hizmetkar konumuna düecektir.
Gazeteciliin sosyal güvenceden yoksun bir meslek olmas bu meslee ilgi duyan birikimli ve yetenekli gençlerin ya gazetecilikten uzak durmasna yahut da ksa süreli bir deneyimden sonra daha güvenli ve daha fazla ücretli i alanlarn kaymalarna yol açmaktadr.
“Kaliteli” elemanlar esas itibariyle yukarda saylan sebepler yüzünden bünyesinde tutamayan gazetecilik, tad sorumluluun gerektirdii düzeye ulaamamaktadr. O yüzden de medya ile ilgili –bir ksmn hakl görmeye mecbur olduumuz- ikayetler hiç bitmemektedir.. 
Yasa önerisi öte yandan gerek 5953 sayl ilk yasada, gerekse onu deitirip “çalan” gazetecinin haklarn vermeyi amaçlayan 212 sayl yasada bulunmayan birkaç önemli yenilik getirmektedir:
212 Sayl yasann dili (Türkçesi) maalesef inanlmayacak kadar çok yanlla doludur. Öneri önce yasann “dilini” düzeltmeyi öngörmektedir.
212 Sayl yasann uygulamada da ciddi sakncalara yol açan (Gazetecilere ücretlerini vaktinde ödemeyen iverenler, bu ücretleri, geçecek her gün için yüzde be fazlasyla ödemeye mecburdurlar” gibi) hükümleri ayklanmaktadr.
Medya dünyasndaki istihdam ilikilerini yozlatran asl iveren-alt iveren (taeron) uygulamas, “taeron” tarafndan çaltrlan gazetecinin haklarn “asl iveren” tarafndan çaltrlyormu gibi güvenceye balayan bir madde eklenmektedir.
16 Haziran 2006 tarih ve 4857 sayl i yasasnn çalanlara, 5953 (veya 212) sayl yasayla salanan haklardan fazlasn salayan 19; 20; 21 ve 29’uncu maddeleri dahil ayn nitelikteki dier hükümlerinin “gazetecilere” de uygulanmas önerilmektedir. Bu balamda gazetecinin örnein 5953 sayl yasann en az 5 yl çalmadkça kdem tazminatna hak kazanamayacana ilikin hükmü yerine, meslee girdikten bir yl sonra kdem tazminatna hak kazanmas salanmaktadr.
Tüm bunlardan ayr ve en önemli yenilik olarak gelimi Bat demokrasileri medyasnda yayn olan bir uygulama medya dünyamza da getirilmektedir: 
Bilindii gibi demokrasiler, görevini özgürce yapan gazetecilerin omuzlar üzerinde hem yükselir hem de itibar kazanr. Ancak “özgür” olmak kadar “özgürlüü sorumlu bir ekilde kullanmak” da arttr. Bunun koulu, gazeteciliin –bizzat gazeteciler tarafndan belirlenmi- belli meslek ilkelerine uymaktr. Nitekim gelimi demokrasilerdeki medya organlar (gazeteler, radyo istasyonlar, Tv kanallar vb.) çaltrdklar gazetecilerle o kurumun belirlenmi “yayn ilkelerine” uymalar koulunu içeren sözlemeler yaparlar. Bu yayn (veya meslek) ilkelerini kabul edilemez ekilde ihlal eden (taraflarn mutabk kalacaklar hadleri aan) gazetecinin i sözlemesi iveren tarafndan ceza/tazminat ödeme zorunluluu olmakszn feshedilebilir.
Yasa önerisi ite bu mekanizmay medya yaammza getirmekte bir baka deyile “özgürlük/sorumluluk” dengesini kurmay amaçlamaktadr. Bu, “özgür fakat sorumlu” gazeteciliin kaçnlmaz gereidir.
Öneri her medya organnn kendi ilkelerini belirlemesine olanak tand gibi “ihlal”le ilgili ihtilaflarn çözüme balanmasn mahkemeye veya taraflarn peinen anlamas kouluyla, Basn Konseyi, Cemiyet (Dernek) gibi bir meslek kuruluuna veya –varsa- medya organnn “Ombudsman”nn deerlendirmesine de brakma olana vermektedir.
Öte yandan öneri sadece “yazl basn” deil, sözlü, görüntülü medya organlarn ve internet gazetecilii yapan medya kesimini de kapsamaktadr. Böylece “sosyal güvenceye sahip, özgür ve kaliteli gazeteciliin” yolunu açmak amaçlanmaktadr. 
BASIN MESLENDE ÇALIANLARLA ÇALITIRANLAR ARASINDAK MÜNASEBETLERN TANZM HAKKINDAK 5953/212 SAYILI YASANIN BAZI MADDELERNN DETRLMES VE BR MADDE EKLENMES HAKKINDA YASA ÖNERS 
Madde 1-Basn Mesleinde Çalanlar ile Çaltranlar Arasndaki Münasebetlerin Tanzimi hakkndaki 13 Haziran 1952 tarih ve 5953 sayl kanun ile onu deitiren 4 Ocak 1961 tarih ve 212 sayl kanunun baz maddeleri aadaki ekilde deitirilmi ve bir madde eklenmitir.
BASIN MESLENDE ÇALIANLARLA ÇALITIRANLAR
ARASINDAK MÜNASEBETLERN TANZM
HAKKINDA KANUN
Kanunun kapsam: 
Madde 1 - (Deiik: 4/1/1961 - 212/1 md.) 
Bu Kanun hükümleri belli aralklarla yaymlanan gazete, dergi gibi baslm eserler ile haber haber ve fotoraf ajanslarnda, 2954 ve 6112 sayl yasalara göre yayn yapan  radyo ve televizyonlarla …... sayl yasa hükümlerine göre “internet gazetesi” olarak tescil edilmi bulunan yayn organlarnn her türlü fikir ve sanat ilerinde çalan ve Kanunundaki "içi" tarifi kapsam dnda kalan kimselerle bunlarn iverenleri hakknda uygulanr.
Bu Kanunun kapsamna giren fikir ve sanat ilerinde ücret karl çalanlara bu yasann uygulanmas anlamnda gazeteci denir. 
stisnalar: 
Madde 2 - Birinci maddenin kapsam içinde bulunup da Devlet, vilayet ve belediyeler ve ktisadi Devlet Teekkül ve müesseseleriyle sermayesinin yarsndan fazlas bu teekküllere ait irketlerde çaltrlan memur ve hizmetliler hakknda bu Kanun hükümleri uygulanmaz. 
Bildirilmesi gereken hususlar: 
Madde 3 - Bu kanunun kapsamna girecek mahiyetteki bir müesseseyi iletmekte olanlar; kuranlar, devir alanlar ve kapatanlarla bu kabil bir müessesenin ura konusunu ksmen veya tamamen deitirenler yahut da kendisine intikal eden böyle bir müesseseyi iletmeye devam edenler veya kapatanlar (müessesenin unvan ve adresini, müessese sahibinin isim ve hüviyetiyle adresini, yaplan iin türünü, burada çalanlarn saysn, bir geçi söz konusu  ise bunun eklini ve tarihini) iletmeye balamak veya kapatma yahut da devir alma veya ura türünü deitirme tarihinden itibaren bir ay içinde o i yerinin kurulu bulunduu yöre için Kanununun uygulanmasyla görevli makama yazl olarak bizzat veya taahhütlü mektupla bildirmekle ödevlidirler. Bizzat bavuranlara bu bavurularn kantlayacak bir belge verilir. 
Yazl sözleme ve terfi esas: 
Madde 4 - (Deiik: 4/1/1961 - 212/1 md.) 
Gazeteci ile kendisini çaltran iveren arasndaki i sözlemesinin yazl ekilde yaplmas zorunludur. 
Sözlemede aadaki hususlarn gösterilmesi arttr: 
a) in türü, 
b) Ücret miktar, 
c) Taraflarn uymas gereken Yayn lkelerini, 
d) Gazetecinin kdemi,
türünün ve ücretin deiiklii halinde, yeni durumun sözlemeye yazlmas zorunludur. 
Ayn iverene bal olarak iki yl gazetede çalm olan gazeteci terfie hak kazanr. Terfi sözlemede belirtilen yüzde nispetinde yaplr. 
Feshin ihbar: 
Madde 5 – Süresi belirlenmi olmayan i sözlemelerinde feshin ihbar bu Kanunda yazl sürelere tabidir. 
6 nc ve 7 nci maddelerde yazl ihbar sürelerine tekabül eden ücret miktarndaki tazminatn iveren veya gazeteci tarafndan dier tarafa önceden ödenmesi suretiyle sözlemenin derhal feshi de caizdir.
Sözlemenin iveren tarafndan feshi ve kdem tazminat: 
Madde 6 - (Deiik: 4/1/1961 - 212/1 md.) 
Meslekte en az bir yl çalm olan gazetecilere kdem hakk tannr. 
Kdem hakk gazetecinin meslee ilk giri tarihinden itibaren hesaplanr. 
Sözlemenin feshi halinde gazeteci, bu süreye göre hesaplanacak tazminat almaya hak kazanr. 
Birinci maddenin kapsamna giren bir iyerinde iverenle arasndaki hizmet ilikisi bir veya birden çok sözlemeye istinaden faslasz olarak en az be yl sürmü olan gazetecinin iine son verilmesi yaplacak yazl ihbardan itibaren üç ay geçtikten sonra muteber olur. Be seneden az hizmeti olanlar için bu ihbar süresi bir aydr. 
hbar süresinin son günü olan tarih tazminata esas tutulur ve yllk izinden saylmaz. 
Gazeteci yllk iznini kullanmamsa, iine son verilmesi halinde, izin süresine ait ücreti kendisine pein olarak verilir. 
Hizmetine bu madde hükümlerine göre son verilen gazeteciye feshi ihbar edilen sözlemenin ait olduu her hizmet yl veya küsuru için, son ayl esas saylmak suretiyle her yl için bir aylk ücreti miktarnda tazminat verilir. Ancak, yllk hizmetin alt aydan az ksm dikkate alnmaz. lk sözleme ylnda bu miktar hesaplanmaz. 
Daha önce çalt i yerinden kdem tazminat alan gazetecinin kdemi, yeni iine giriinden itibaren hesaplanr. Ancak, buna aykr olarak iverenle gazeteci arasnda yaplacak sözleme muteberdir. 
verenin maddi olanakszlk sebebiyle gazetecinin tazminatn bir defada ödeyememesi halinde, ödeme en çok dört taksitte yaplr ve bu taksitlerin tamamnn süresi bir yl geçemez. Ancak, bu bölünme o i yerinin mali vergisini tahakkuk ettiren maliye ubesinin, müessesenin zarar etmekte olduu karar üzerine yaplabilir. 
(4857 sayl Kanunu m.116 ile deiik) Kanununun 18, 19, 20, 21 ve 29 uncu maddesi hükümleri kyas yoluyla uygulanr.
Sözlemenin gazeteci tarafndan feshi: 
Madde 7 - Gazeteci en az bir ay evvel iverene yazl ihbarda bulunmak suretiyle i sözlemesini her zaman feshedebilir. 
Sürelerin artrlmas: 
Madde 8 - Yukardaki maddelerde yazl ihbar süreleri asgari olup sözleme  ile artrlabilir.
Mülkiye amirine bildirilecek hususlar: 
Madde 9 - (Deiik: 4/1/1961 - 212/1 md.) 
Sözlemenin yapl iveren tarafndan; feshi, fesheden tarafndan Bölge Çalma Müdürlüüne, mülkiye amirliine ve eer gazeteci üye ise sendikasna deilse en fazla üyesi bulunan mesleki teekküle on be gün içinde beyanname ile bildirilir. Mülkiye amirleri bu beyannamelerin birer örneini, gazetecinin kdeminin tespitine esas olmak üzere hemen Basn -Yayn ve Enformasyon Genel Müdürlüüne gönderirler. 
Deneme süresi: 
Madde 10 - (Deiik: 4/1/1961-212/1 md.) 
Meslee ilk intisap eden gazeteciler için deneme süresi en çok üç aydr. Bu süre içinde taraflar i sözlemesini ihbar süresine ve tazminat yükümlülüüne tabi olmakszn feshedebilirler. 
Bu sürenin sonunda sözlemenin yazl olarak yaplmas zorunludur. 
Stajyer adedi, sözlemeli yaz ileri kadrosunun yüzde onunu geçemez. 
hbar süresini beklemeksizin fesih hakk ve tazminat: 
Madde 11 – Bir medya organnn yayn politikasnda gazetecinin için eref veya öhretini veya genellikle manevi çkarlarn ihlal edici bir vaziyet douracak ekilde belirgin bir deiiklik meydana gelmesi halinde, gazeteci ihbar süresini beklemeden sözlemeyi feshedebilir. 
sözlemesini birinci fkrann verdii hakka dayanarak fesheden gazeteci, iverenin kusuru neticesinde i sözlemesini feshetmi olsa idi ne miktar tazminat alacak idiyse, o miktar tazminat isteyebilir. 
verenle gazeteci arasndaki yazl sözlemede de metni bulunan “yayn ilkelerini” bir yl içinde be defa veya ayn ilkeyi üç defa ihlal eden, bu yüzden o medya organnn itibar veya öhretine zarar veren gazetecinin i sözlemesi iveren tarafndan, ihbar süresini beklemeden feshedilebilir. 
hlalin varln, arln ve kaç “uyar”nn bir “knama”ya denk saylmas gerektiini tespit yetkisini taraflar,  sözlemede açkça belirtmek kouluyla bir meslek örgütüne veya mahkemeye brakmakta serbesttirler.  
Gazetecinin, eref ve öhretine halel verebilecek mahiyette bir fiil ve harekette bulunmas için iveren tarafndan vaki istei yerine getirmemesi hali iverene ihbar süresini beklemeksizin i sözlemesini  feshetme hakkn vermez. 
Süresi belirlenmi olan sözlemelerde de yukarda yazl fesih hakk sözleme süresinin sona ermesini beklemeksizin kullanlabilir. 
Sözlemenin tatbik edilmedii hallerde fesih: 
Madde 12 - (Deiik: 4/1/1961 - 212/1 md.) 
Gazetecinin urad hastalk sebebiyle i sözlemesi iveren tarafndan feshedilemez. Ancak bu hastaln alt aydan fazla uzamas halinde tazminat verilmek suretiyle sözlemenin feshi cihetine gidilebilir. 
Bu maddenin birinci fkrasnda yazl haller dolaysyla görevini yapamayacak duruma düüp de iveren tarafndan iinden çkarlan gazeteci, en fazla bir yl içinde iyiletii takdirde tekrar eski iine tercihan alnr. 
Rekabet yasa: 
Madde 13 - Gazeteci iverenle yapt sözlemede açkça izin verilmi olmas kouluyla, darda, basnla ilgisi olsun veya olmasn, baka i tutmakta serbesttir. 
sözlemesinin feshinden sonraki zaman için gazetecinin mesleini yapma özgürlüünü kstlayan hükümler geçersizdir.
Ücret: 
Madde 14 - (Deiik: 4/1/1961 - 212/1 md.) 
Kararlatrlan ücret her ay pein olarak ödenir. lave ücretlerin sigorta priminin ödenmesi zorunludur.. 
Gazetecilere ücretlerini vaktinde ödemeyen iverenler, bu ücretleri ilk alt aylk sürede yüzde on fazlasyla, alt aydan sonra yüzde yirmi fazlasyla ödemek zorundadrlar. 
Sözleme süresi sona ermeden evvel kendisine atfedilebilecek bir kusuru olmakszn iine son verilen gazeteci, pein alm olduu ücretin henüz ilememi bulunan ksmn iade etmeye zorlanamaz. 
Her hizmet yl sonunda iverenin salad net karn yüzde 25’i, ücretleri nispetinde olmak kaydyla gazetecilere ikramiye eklinde ödenir.  
Sözleme d yazlar: 
Madde 15 - (Deiik: 4/1/1961-212/1 md.) 
Gazeteci, sözleme hükümleri dnda olarak iveren tarafndan verilen iler veya sipari edilen veya yaynlanmas kabul edilen yazlar için ayrca ücrete hak kazanr. 
Bu ilerle ilgili ilave ücretlerin sigorta primlerinin ödenmesi zorunludur.. 
Askerlikte ve gebelikte ücret: 
Madde 16 - (Deiik: 4/1/1961-212/1 md.) 
Talim veya manevra dolaysyla silah altna alnan gazeteci bu süre içinde ücret hakkn muhafaza eder. Ancak, yedeksubay olarak veya sair suretlerle askeri hizmet karl aylk alan gazetecinin almakta bulunduu bu aylk kendi iinden ald ücretten az ise, iveren, gazeteciye yalnz aradaki fark ödemekle mükelleftir. 
Ksmi veya umumi seferberlik dolaysyla silah altna alnan gazeteci hakknda üç ay için bu maddenin birinci fkras hükümleri uygulanr. 
lk muvazzaf askerlik hizmeti için silah altna alnan gazeteciye normal askerlik süresince son ald ücret yar nispetinde ödenir. 
verenle gazeteci arasndaki i sözlemesinin belli bir süre için yaplm olup olmadna baklmakszn, gazetecinin bu maddenin birinci fkrasnda gösterilen haller dolaysyla silah altnda bulunduu sürece i sözlemesi, iveren tarafndan feshedilemez. Gazeteci bu maddenin ikinci veya üçüncü fkrasnda gösterilen haller dolaysyla silah altna alnd takdirde, gazetecinin durumu bu fkralardan hangisine temas etmekte ise, iveren i sözlemesini ancak o fkrada gösterilmi bulunan süre geçtikten sonra feshedebilir. Bu gibi hallerde de gazeteci ile iveren arasndaki i sözlemesinin belli bir süre için yaplm olup olmadna baklmaz. Sözlemenin feshi bu kanunda yazl hükümlere tabidir. 
Gazeteci ile iveren arasndaki sözleme esasen belli bir süreyi ihtiva edip de bu süre gazetecinin silah altnda bulunduu srada kendiliinden bitiyorsa iveren sözlemenin bu suretle sona ermesinden itibaren bu maddede yazl olan ücretleri gazeteciye ödemekle yükümlü tutulamaz. 
Bu maddede yazl bulunan hükümler iveren tarafndan gazeteciye askerlik halinde ücret verilmesi hakknda daha elverili hak ve çkarlar salayan sözleme, teamül veya örfü adetten doan haklara halel getirmez. 
Kadn gazetecinin hamilelii halinde, hamileliin 7’nci ayndan itibaren doumun ikinci aynn sonuna kadar izinli saylr. Bu süre boyunca müessese gazeteciye son ald ücretin yarsn öder. Doum olmaz veya çocuk ölü dünyaya gelirse, bu halin meydana gelmesinden itibaren bir ay süreyle bu ücret ödenir. Gazetecinin sigortadan veya bal bulunduu teekküllerden alaca yardm, bu ödemeye tesir etmez. 
Mahkûmiyet veya yaynn tatili halinde ücret:
Madde 17 - (Deiik: 4/1/1961 - 212/1 md.) 
Mensup olduu medya organndaki bir yayn dolaysyla özgürlüü snrlandrlan gazeteci ücretini iverenden almakta devam eder. Ancak, özgürlüün snrlanmasna yol açan yaynn, söz edilen gazeteci tarafndan medya organ sorumlu müdürünün veya sahibinin haberi olmadan yapld veya yaptrld yahut sorumlu müdürün tetkikinden geçirilerek yaynlanmasna karar verilen materyal üzerinde tahrifat, deiiklik, çkarma veyahut eklemeler yapmak veya yaptrmak suretiyle meydana geldii takdirde sözü edilen gazeteci bu hükümden faydalanamaz. 
Özgürlüü snrlandrlan gazeteci bal bulunduu kadroya yaplacak toplu zamlardan emsali gibi istifade eder. 
Birinci fkradaki özgürlük snrlamas gazetecinin o medya organndan ayrlmasndan sonra meydana gelmise, gazetecinin bahsi geçen i yerinden son ald ücreti miktarndaki tazminat, özgürlüü snrlandrlm olduu sürece her ay yaynn yaplm olduu medya organ sahibi tarafndan ödenir. 
Her ne sebeple olursa olsun, yayn hayatna son verilen medya organnda çalanlar yayna son verildii tarihten itibaren iki ay süreyle ücretlerini alrlar. Bu gazetecilerin yasal tazminat da öncelikle ödenir.
Ölüm tazminat: 
Madde 18 - (Deiik: 4/1/1961-212/1 md.) 
Gazetecinin ölümü sebebiyle i sözlemesinin sona ermesi halinde, ei ve çocuklarna ve bunlar bulunmad takdirde geçimi kendisine terettüp eden ailesi bireylerine müteveffann aylk ücretinin üç mislinden az olmamak üzere, kdem hakk tutarnda ölüm tazminat verilir.
Haftalk izin: 
Madde 19 - (Deiik: 4/1/1961 - 212/1 md.) 
Her alt günlük fiili çalmas ardndan gazeteciye bir günlük ücretli dinlenme izni verilmesi zorunludur. Gazetecinin vazifesi devaml gece çalmasn gerektirdii hallerde hafta tatili iki gündür. 
Birinci fkra hükmü dnda gazeteci, çocuu dünyaya geldii zaman üç; ei veya çocuu, anas veya babas öldüü zaman dört; çocuu evlendii, kardei, büyük anne veya büyük babas veya torunu öldüü zamanlar iki gün olaanüstü ücretli izine hak kazanr. Bu izinler senelik izinden saylmaz.
Günlük gazetelerin yaymlanmayaca günler: 
Madde 20 - (ptal:Anayasa Mahkemesinin 20/1/1993 tarih ve E.1992/36,K.1993/4 sayl Kararyla) 
Yllk ücretli izin: 
Madde 21 - (Deiik: 4/1/1961 - 212/1 md.) 
Bir medya organnda çalan bir gazeteciye, en az bir yl çalm olmak artyla, ylda üç hafta tam ücretli izin verilir. Gazetecilik mesleindeki hizmeti on yldan yukar olan bir gazeteciye, dört hafta ücretli izin verilir. Gazetecinin kdemi ayn gazetedeki hizmetine göre deil, meslekteki hizmet süresine göre hesaplanr. 
Günlük olmayan süreli yaynlarda çalan gazetecilere her alt aylk çalma devresi için iki hafta ücretli izin verilir. Yllk toplam izin üç haftay geçmez.
Yllk ücretli izinlerin hesabnda bu Kanunun 1 inci maddesindeki "Gazeteci" tanmna girenlerin kdemleri, i sözlemesinin devam etmi veya faslalarla yeniden toplanm olmasna baklmakszn, gazetecilik mesleinde geçirdikleri hizmet süresi dikkate alnmak suretiyle tespit edilir. 
zin hakkndan feragat edilemez.
Sendika: 
Madde 22 - (Mülga: 15/7/1963-274/33 md.) 
Sosyal sigorta: 
Madde 23 - (Mülga: 17/7/1964 - 506/141 md.) 
Tefti ve murakabe: 
Madde 24 - Bu Kanun hükümlerinin düzen altnda yürümesini salamak üzere yaplmas gerekli görülecek izleme, denetleme ve teftiler Çalma ve Sosyal Güvenlik Bakanl tarafndan yürütülür. Bu hususta 4857 sayl Kanununun i hayatnn denetleme ve teftiine ait bulunan hükümleriyle ayn kanunun bu hükümlerle ilgili ceza maddeleri uygulanr. 
Kazançlarn azaltlamayaca: 
Madde 25 - Bu Kanunun uygulanmas neticesi olarak iveren tarafndan yerine getirilmesi gereken hususlar, gazetecilerin ücret ve sair haklarnn daha aa hadlere indirilmesine sebep tutulamaz. 
Ceza hükümleri: 
Madde 26 - (Deiik: 4/1/1961 - 212/1 md.) 
a) Çaltrd gazeteci ile dördüncü maddede gösterilen ekilde yazl i sözlemesi yapmayan iveren, beher sözleme için bebin TL’dan  aa olmamak üzere,
b) Altnc maddenin 2’nci fkrasnda bahsi geçen tazminat gazeteciye ödemeyen iveren,  bebin TL’dan aa olmamak üzere, 
c) 18 inci maddede yazl ölüm tazminatn hak sahiplerine ödemeyen iveren, bebin TL’dan  aa olmamak üzere, 
para cezasna mahkûm edilmekle beraber ayrca yukardaki (b) veya (c) bentlerinde yazl tazminatlar da hüküm altna alnr. 
Madde 27 - (Deiik: 4/1/1961-212/1 md.) 
a) 14 üncü maddede yazl ücreti gazeteciye zaruret olmakszn vaktinde ödemeyen,
b) 16’nc maddenin birinci veya ikinci yahut da üçüncü fkralarnda yazl bulunan hallerde gazeteciye verilmesi icap eden ücreti ödemeyen, 
c) 17’nci maddenin birinci veya üçüncü fkralarnda yazl hallerde gazeteciye verilmesi gereken ücreti yahut da maddenin ikinci fkrasnda bahsi geçen tazminat ödemeyen, 
ç) 20’nci maddede yazl bulunan günlerde gazetecilerin bu günlere ait ücretlerini zaruret olmakszn ödemeyen veren hakknda bebin TL’dan aa olmamak üzere para cezas hükmolunur. 
Madde 28 - (ptal:Anayasa Mahkemesinin 20/1/1993 tarih ve E.1992/36,K.1993/4 Sayl Kararyla ) 
Madde 29 - (Deiik: 4/1/1961-212/1 md.) 
Gazeteciye bu Kanunun 21 inci maddesinde yazl yllk izni vermeyen veya izni vermi olup da izin süresine ait ücreti ödemeyen iveren, bu yükümlülüüne ilaveten izin süresine tekabül eden ücretler toplam kadar paray ilgili gazeteciye ödemeye mahkûm edilir. 
Madde 30 - (Deiik: 4/1/1961-212/1 md.) 
Bu Kanunun 25 inci maddesi hükmüne aykr hareket eden iveren hakknda, onbin Tl’dan aa olmamak üzere para cezasna hükmolunur.
Çalma süresi ve fazla mesai: 
Ek Madde 1 - (Deiik: 12/2/1954 - 6253/2 md; Deiik: 4/1/1961-212/1 md.) 
5953 sayl Kanunun birinci maddesindeki gazeteci tabirinin kapsam içinde bulunan kimselerden kurum, basmevi yönetim merkezi ve büro gibi yerlerde hizmetlerinin nitelii gerei aralksz olarak çalanlar için günlük i süresi, gece ve gündüz devrelerinde sekiz saattir. 
Yukardaki fkra hükmünün dnda kalarak, gündüz veya gece devresindeki çalma süresinin daha fazla hadlere artrlmas ve ulusal bayram, genel tatiller ve hafta tatilinde çallmas bu kanuna göre (Fazla saatlerde çalma) saylr. 
Pazar gününden baka bir gün hafta tatili yapan gazeteci, pazar günü fazla mesai yapm saylmaz. 
Her bir fazla çalma saati için verilecek ücret, normal çalma saati ücretinin yüzde 25 fazlasdr. 
Ancak, günlük normal çalma süresine ek olarak bu madde gereince uygulanacak fazla çalmalarn saat 24 den sonraya tesadüf eden saatlerinde ücret yüzde 50 fazlasyla ödenir. 
Fazla saatlerin hesabnda, yarm saatten az olan süreler dikkate alnmaz,  fazlas ise bir saat saylr. 
Fazla saatlerde çalma, ücretlerini parça bana veya yaplan i miktarna göre alan gazetecilere yaptrld takdirde dahi bu kimselerin fazla saatlere tekabül eden ücretleri bu maddedeki esaslara göre ödenir. 
Fazla çalmalara ait ücretin, bir sonraki ücret ödemesiyle birlikte ödenmesi zorunludur. Fazla çalma ücretlerinin gününde verilmemesi halinde, ödeme ilk alt aylk sürede yüzde on fazlasyla, alt aydan sonra yüzde yirmi fazlasyla yaplr. 
Fazla mesai günde üç saati geçemez. 
Ek Madde 2 - (Ek: 12/2/1954-6253/2 md.; Mülga: 25/8/1971-1475/110 G md.) 
Ek Madde 3 - (Ek: 12/2/1954 - 6253/2 md.) 
A) Bu Kanunun ek 2’nci maddesi gereince gazetecilere verilmesi gereken ücretleri bahsi geçen maddenin tayin ettii tarz ve usullerden baka türlü hesap ederek veren veya daha aa hadlerde ödeyen i veren hakknda onbin TL’dan aa olmamak üzere para cezas hükmolunur. 
Ek Madde 4 - (4/1/1961 - 212/2 md. ile gelen numarasz Ek md. hükmü olup madde numaras teselsül ettirilmitir.) 
Basn mesleinde çalanlarla çaltranlar arasnda 5953 sayl Kanun ile bunun ek ve tadillerine dayanan her türlü hak iddialarndan doan hukuk uyumazlklar, yetkili i mahkemeleri tarafndan karara balanr. 
Ek Madde 5- 4857 sayl Kanununun 2; 3 ve 98’nci maddelerinin asl iveren-alt iveren ilikilerine ve bunlarn çaltrdklar kiilere kar tadklar yükümlülüklere ilikin hükümlerle ayn yasann içi (çalan) lehine olan öteki hükümleri 5953 sayl yasa kapsamndaki gazeteciler hakknda da uygulanr.
Geçici Madde 1 - verenler bu Kanunun yürürlüe girmesinden itibaren iki ay içinde kendi iyerlerinde çalan gazetecilerle bu kanunda yazl esaslar dahilinde yazl sözleme yapmak zorundadrlar. Bu hükme uymayan iverenler hakknda 26’nc maddenin (a) bendinde yazl ceza uygulanr. 
Geçici Madde 2 - (Mülga: 17/7/1964 - 506/141 md.) 
Geçici Madde 3 - (Mülga: 17/7/1964 - 506/141 md.) Geçici Madde 4 - (25/6/1973 - 1761 Sayl Kanunun numarasz geçici maddesi hükmü olup teselsül için numaralandrlmtr.) 
Bu Kanunun 20’nci maddesinin birinci fkrasndaki günlük gazetelerin yaymlanmasn yasaklayan hüküm, Türkiye Cumhuriyetinin Kuruluunun 50’ nci yldönümünün kutlanmas hakkndaki 30/3/1973 tarih ve 1701 sayl Kanunun 7’ nci maddesinde gösterilen bayram süresince, uygulanmaz.
Madde 31 - Bu Kanun yaym tarihinde yürürlüe girer. 
Madde 32 - Bu Kanunu Bakanlar Kurulu yürütür. 
13/6/1952 TARH VE 5953 SAYILI KANUNA LENEMEYEN HÜKÜMLER
1 - 4/1/1961 tarih ve 212 sayl Kanunun geçici maddesi: 
Geçici Madde - Bu kanunun yürürlüe girdii tarihte be yl veya daha fazla kdemi olan gazetecilerin, tabi olduklar i sözlemesini, bu kanunun yürürlüe girmesinden itibaren iki yl içinde feshetmeleri halinde, 6’nc madde hükmü uygulanmaz. 
 5953 SAYILI KANUNA EK VE DEKLK GETREN MEVZUATIN 
YÜRÜRLÜE GR TARHN GÖSTERR LSTE
Kanun Numaras : 5953 
Kabul Tarihi : 13/6/1952 
Kanun 
No: Farkl Tarihte Yürürlüe
Giren Maddeler Yürürlüe Giri Tarihi     
6253 ---- 19/2/1954
212 ---- 10/1/1961
274 ---- 24/7/1963
506 126 nc maddesi 1/11/1964
Dier Hükümler 1/12/1965
1475 ---- 1/9/1971
1761 ---- 3/7/1973