Mustafa Kemal ATATRK
Oktay Eki
Oktay EK
CHP stanbul Milletvekili
D ileri Komisyonu yesi
Bugn 24 Haziran Cumartesi  2017
5237 Sayl Ceza Kanunu'nda Deiiklik Yaplmasn ngren Yasa nerisi (Bu neri 3. Yarg paketi konulu yasa tasars grlrken Adalet Komisyonu gndemine alnd ancak zerinde grme ve oylama yaplmadan reddedilmi gibi ilemden kaldrld)

29.12.2011

 

5237 SAYILI TURK CEZA YASASININ BAZI MADDELERNN DETRLMES, BAZI MADDELERNN YÜRÜRLÜKTEN KALDIRILMASI HAKKINDAK ÖNER

GEREKÇES

 

5237 sayl Yeni Türk Ceza Yasas yürürlüe girdii tarihten beri kamuoyunun ve hukuk dünyamzn en çok sözünü ettii ve eletirdii konulardan biri oldu. Nitekim geride kalan süre içinde çeitli hükümleri hemen eskidi. Bu nedenle 4 ayr yasa yürürlüe kondu ve böylece 49 maddede deiiklikler yapld.

 

Yeni Ceza Yasasnn yürürlüe girmesinden önce kamuoyunda younlaan tartmalar hâlâ hafzalardadr. Yasann özellikle iletiim (ifade ve basn) özgürlüü ve "haberleme gizlilii" ile ilgili hükümlerinin ciddi sakncalara yol açaca ve ülkemizin ksa bir süre içinde "en çok gazeteci hapseden ülke" sfatna layk görülecei de bata Basn Konseyi olmak üzere o tarihte konuya ilgi duyan öteki meslek kurulular tarafndan güçlü bir ekilde ifade edildi. Nitekim Basn Konseyi'nin giriimiyle bir araya gelen 53 gazeteci, itiraz ettikleri yasa hükümlerini somut ekilde ifade eden raporu Sayn Babakan Tayyip Erdoan'a ve o tarihte Adalet Bakan olan Sayn Cemil Çiçek'e sundular. Cemil Çiçek "Yasann uygulanmasn hep birlikte zleme ve sakncal hükümler görülürse bunlan deitirme" sözü verdi. Ama yasada yaplan 4 deiikliin (301 'inci madde hariç) hiç birinde bu talepler dikkate alnmad.

 

Zaten 301'inci madde de gazetecilik meslek kurulularnn deil bala Avrupa Birlii olmak üzere Bat ülkeleri kamuoyunun basks nedeniyle deitirildi.

 

Sonuç olarak korkulan oldu ve ülkemizin ad -bu konudaki en olumlu denebilecek deerlendirmeye göre- ran, Eritre, Çin Halk Cumhuriyeti, Burma, Vietnam ve Suriye ile ayn kategoriye girdi. Ancak Gazetecileri Koruma Komitesi'nin ülkemizde 8 gazetecinin hapiste olduunu ilan etmesi ardndan 29 gazeteci daha tutukladk.

 

Oysa bugünkü siyasi iktidarn 2004 ylnda kabul ederek yürürlüe koyduu 5187 sayl Basn Yasasnn hem bütününde hem de 28'inci maddesinde ifadesini bulan anlay Ceza Yasasna da yanstlabilir yani "gazetecilik görevini ifa etmek" amacyla lenen suça "hapis" yerine "para cezas" verilmesi esas yasaya konabilirdi. Böylece hem yasas ihlal etme cezasz kalmam olur hem de ülkemizin "demokrasi" sicili bozulmaktan kurtulurdu.

 

Ceza Yasasnn baz maddelerini deitirmeyi, bazlarm yürürlükten kaldrmay ^

amaçlayan öneri bu maksatla hazrland. Sayglarmla

 

 

29 Aralk 2011

 

 

 

TÜRK CEZA YASASININ BAZI MADDELERNN DETRLMES HAKKINDA YASA ÖNERS

 

 

 

 

 

 

Madde 1- 5237 Sayl Türk Ceza Kanunun 132'nci maddesi aadaki ekilde deitirilmitin

 

 

HABERLEMENN GZLLN HLÂL

 

Madde 132 - (1) Kiiler arasndaki haberlemenin gizliliini ihlâl veya içeriini hukuka aykr olarak ifa eden, kimse alt aydan iki yla kadar hapis veya beyüz günden az, ikibin günden fazla olmamak üzere

adlî para cezas ife cezalandrlr. Bu gizlilik ihlâli haberleme içeriklerinin kayd suretiyle gerçekleirse, bir yldan üç yla kadar hapis cezasna hükmolunur.

 

(2) Kendisiyle yaplan haberlemelerin içeriini dier tarafn rzas olmakszn alenen ifa eden kii, alt aydan iki yla kadar hapis veya beyüz günden az, ikibin günden fazla olmamak üzere adlî para cezas ile cezalandrlr

 

 

 

GEREKÇE:

 

Haberlemenin gizlilii ilkesini korurken madde metni ksaltlmaktadr. Öneri haberleme gizliliini ihlal eden veya içeriini ifa eden kiilere -örnein ilgili gazeteci ise- verilecek ceza farkn kaldrmakta ayrca alternatif yaptrm netletirmektedir. Amaç, gazetecilik kapsam içinde kalabilecek bir eylem nedeniyle verilecek cezann (5187 sayd Basn Kanununun da öngördüü gibi) hapis cezas olmamasn temindir. Adli para cezasnn "be yüz" ve "iki bin gün " olarak belirlenmesinin nedeni, Ceza Kanununda yaplmasn istediimiz deiikliklerin temel ilkeleriyle uyumlu olmaktr. Nitekim bu öneriler hazrlanrken:

 

1) Gazetecilik eylemi nedeniyle uygulanacak cezai yaptrmlarn -gelimi demokrasilerdeki anlaya uygun bir yaklamla- "para cezas" olmasna,

2) Para cezas belirlenirken mevcut yasadaki 1 yl hapis cezas karl 1000 (bin) gön Adli Para Cezas ölçütünün korunmasna dikkat edilmitir.

Öte yandan 4 'üncü fkrann kaldrlmas istenmektedir. Çünkü bu eylemin "gazeteci'* tarafndan yaplmas ile o sfat tamayan bakas tarafndan yaplmasnn "hukuk ihlali" ve douraca saknca yönünden fark yoktur.

 

 

 

Madde 2- 5237 Sayl Türk Ceza Kanunun 133'üncü maddesi aadaki ekilde deitirilmitir:

 

 

KLER ARASINDAK KONUMALARIN DNLENMES VE KAYDA ALINMASI

 

Madde 133 - (1) Kiiler arasndaki alenî olmayan konumalar, taraflardan herhangi birinin rzas' olmakszn bir aletle dinleyen veya bunlar bir ses alma cihaz ile kaydeden kii, iki aydan alt aya kadar hapis cezas ile cezalandrlr.

(2) Katld aleni olmayan bir söyleiyi, dier konuanlarn rzas olmadan ses alma cihaz ile kayda alan kii, alt aya kadar hapis veya adlî para cezas ile cezalandrlr.

(3) Yukardaki fkralarda yazl fiillerden biri ilenerek elde edildii bilinen bilgilerden yarar salayan veya bunlar bakalarna veren veya dier kiilerin bilgi edinmelerini temin eden kii, alt aydan iki yla kadar hapis veya ikibin güne kadar adlî para cezas ile cezalandrlr. Bu konumalarn basn ve yayn yoluyla yaynlanmas hâlinde de, ayn cezaya hükmolunur.

 

 

 

GEREKÇE:

 

Maddede yaplmak istenen deiiklikle sadece adli para cezasna ilikin yaptrm artrlmaktadr.

 

Madde 3- 5237 Sayl Türk Ceza Kanunun 134'üncü maddesi aadaki ekilde deitirilmitir:

 

 

ÖZEL HAYATIN GZLLN HLÂL

 

Madde 134 - (1) Kiilerin özel hayatnn gizliliini ihlâl eden kimse, alt aydan iki yla kadar hapis veya adlî para cezas ile cezalandrlr. Gizliliin görüntü veya seslerin kayda alnmas suretiyle ihlâl edilmesi hâlinde, cezann alt snn bir yldan az olamaz.

 

(2) Kiilerin özel hayatna ilikin görüntü veya sesleri ifa eden kimse bunu kamu yaran için yaptn ispat edemedii taktirde, bir yldan üç yla kadar hapis cezas ile cezalandrlr. Fiilin basn ve yayn yoluyla ilenmesi hâlinde, ceza yar orannda artrlr veya binbeyüz günden dörtbinbeyüz güne kadar Adli para cezasna hükmolunur.

 

GEREKÇE:

 

Yürürlükteki maddeye demokratik sistemin gerei olan açklk ilkesini koruyabilmek amacyla, "kamu yaran" ilkesi konulmu ayrca maddeye "gazetecilik eylemi nedeniyle ilenecek yasa ihlallerinin para cezasna balanmas" ilkesi dorultusunda alternatif ceza (Adli Para Cezas) eklenmitir.

 

 

Madde 4- 5237 Sayl Türk Ceza Kanunun 285'inci maddesi aadaki ekilde deitirilmitir:

 

GZLLN HLÂL

 

Madde 285 - (1) Soruturmann gizliliini alenen ihlâl eden kii, bir yldan üç yla kadar hapis veya bin günden üçbin güne kadar Adl para cezas ile cezalandrlr. Ancak, soruturma aamasnda alnan ve kanun hükmü gereince gizli tutulmas gereken kararlarn ve bunlarn gerei olarak yaplan ilemlerin gizliliinin ihlâli açsndan aleniyetin gerçeklemesi aranmaz.

 

(2) Kanuna göre kapal yaplmas gereken veya kapal yaplmasna karar verilen durumadaki açkfama veya görüntülerin gizliliini alenen ihlâl eden kii, birinci fkra hükmüne göre cezalandrlr. Ancak, bu suçun

 

 

 

olumas için tann korunmasna ilikin olarak alnan gizlilik kararna aykrlk açsndan aleniyetin gerçeklemesi aranmaz.

(3) Bu suçlarn basn ve yayn yoluyla ilenmesi hâlinde, ceza yar orannda artrlr veya bin beyüz günden dörtbin beyüz güne kadar Adli para cezasna hükmolunur..

(4) Soruturma ve kovuturma evresinde kiilerin suçlu olarak damgalanmalarn salayacak e\\de görüntülerinin yaynlanmas hâlinde, alt aydan iki yla kadar hapis cezasna veya beyüz günden ikibin güne kadar Adlî para cezasna hükmolunur.

(5) Bu suçu soruturma veya kovuturma makamnda görev yapan kiilerin ilemesi halinde verilecek hapis cezas bir yldan az olamaz ve özel yarglama usulüne ilikin hükümler uygulanmakszn soruturma açlr.

 

 

GEREKÇE:

 

Yeni Ceza Yasasnn uyguland dönemin en fazla ilgi çeken davalarn soruturma aamasnda "hazrlk soruturmasnn gizlilii" ilkesinin bizzat bu soruturmalar yürütenler tarafndan ihlal edildii ve bu yetkililerin ellerindeki bilgi ve belgeleri kendilerince güvenilir gazeteciler eliyle kamuoyuna -istedikleri ekilde- yansttrdklar artk "herkes tarafndan bilinen su-"dr. Dahas, Özel Yetkili Savclarn gazetecilere verdii "gizli" bilgilerin yaynlanmas üzerine öteki savclar, bu bilgileri yaynlayan gazeteler ve gazeteciler hakknda T.C.lC'nun 285'inci maddesine aykr davrandklar iddiasyla soruturma balatlm ve bizzat Adalet Bakannn 2010 ylnn Ekim balarnda yapt açklamaya göre soruturma dosyalarnn says 4 bin 100 *ü amtr. Bir baka deyile adaletin yansz ve objektif koullarda tecelli etmesi ihtiyac bizzat o sorumluluu tayanlar tarafndan çinenmitir. O nedenle öneri, adalete saygnn gereidir.

 

 

 

Madde 5- 5237 Sayl Türk Ceza Kanunun 288'nci maddesi aadaki ekilde deitirilmitir

 

 

ADL YARGILAMAYI ETKLEMEYE TEEBBÜS

 

Madde 288 - (1) Bir olayla ilgili olarak balatlan soruturma veya kovuturma kesin hükümle sonuçlanncaya kadar sava, hâkim, mahkeme, bilirkii veya tanklar etkilemek amacyla alenen sözlü veya yazl beyanda bulunan kii, alt aydan üç yla kadar hapis cezas veya beyüz günden az, üçbin günden çok olmamak üzere Adlî para cezas ile cezalandrlr.

Haber verme snrlarn amayan veya alnm bir karar eletirmek amacyla yaplan düünce açklamalar suç oluturmaz.

 

 

GEREKÇE:

 

Yargnn hiçbir etki altnda kalmadan adalet datmas temel deerdir. Ancak hemen herkesin ve her kurumun tüm eylemleri nedeniyle bakalarna hesap vermek durumunda olduu çaanzda öteki kurum ve kiiler gibi "yarg" da kamuoyuna hesap vermek durumunda olduunu kabul etmek zorundadr. Bu "yargnn kendi ilevim salkl bir ekilde yerine getirmesine" mani olmayacak bir ekilde eletiriye açk olmay gerektirir. O nedenle, "yarg öyle karar almaldr" demenin hukuka aykrl kabul edilse bile yargnn ald u karar, u nedenle yanltr" demenin hukuka aykr olacan savunmak mümkün deildir, ite bu gerekçeyle hem "alnm kararlar" eletirmeye olanak veren hem de gazeteciliin temel ilevi olan "haber verme" amacyla yayn yapmay suç saymayan öneri sunulmutur.

 

 

Madde 6- 5237 Sayl Türk Ceza Kanunun 327'inci, 329'uncu, 334'üncü ve 336'nc maddeleri lavedilmitir.

 

 

GEREKÇE:

 

Ceza hukukunun temel ilkelerinden biri, suçun unsurlarnn ve tanmnn keyfîlie izin vermeyecek kadar net ve kolay anlalr olmasdr. Oysa Ceza Yasasnn 327'nci maddesindeki "Devletin güvenlii veya iç veya d siyasal yararlar" deyiminin "devlet" kisvesi altnda kimin/hangi siyasi görüün "gizli kalmasn*' uygun görecei bilgiyi temin etmeyi suç haline getirdii, belli deildir. Bu belirsizliin faturasn özellikle kitap yazmak amacyla kamuoyuna yansmam "belge" ve "bilgi" toplayan gazetecilerin ödedii, henüz yaynlayamadklar kitaplar nedeniyle tutuklanmalaryla sabittir.

Ceza Yasasnn 329'uncu maddesi bu nedenle topluma yarar deil zarar getiren bir hüküm içermektedir.

Ayn ey 334'üncü ve 336'nc maddelerdeki "Yetkili makamlarn kanun ve düzenleyici ilemlere göre açklanmasn yasaklad ve nitelii bakmndan

 

gizli kalmas gereken bilgiler" ibaresi için de geçerlidir. Türkiye'de henüz "devlet srr" kavram net bir tanmlamaya ulam deildir. Keza hangi "yetkili makam "m hangi bilgiyi hangi "yetki" ile kamuoyundan "gizleme" hakkna sahip bulunduu konusunda bir kriter yoktur.

Madde 7- Bu kanun Resmi Gazetede yaymland gün yürürlüe girer.

Madde 8- Bu kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.