Mustafa Kemal ATATRK
Oktay Eki
Oktay EK
CHP stanbul Milletvekili
D ileri Komisyonu yesi
Bugn 22 Austos Sal  2017
MENKA irketi Hakkndaki ddialar Ne Olacak?

15.08.2011


Sivas iline bal Koyulhisar ilçesi Orta Kent beldesi Çandr köyü snrlarnda faaliyet gösteren MENKA isimli irket hakkndaki iddialar Çevre ve ehircilik Bakan'na soran Oktay Eki'nin sorular öyleydi: 


''1- Sivas li’ne bal Koyulhisar lçesi Orta Kent Beldesi Çandr Köyü snrlar içinde 1980 ylndan beri (31 yldr)  kurun, bakr, çinko madeni çkarmakta olan  MENKA isimli irketin, 

a) Çevre Bakanl Müfettii Zeynel Arkolu, Ordu li Salk Müd. Gda ve Çevre Kont.b.Md.Selahattin Aydn, Mesudiye Salk Grup Bk. Dr. Ertan Dursun ve letme Müdürü Ali Rza Ylmaz imzasyla 27 Eylül 1996 tarihinde düzenlenen tutanaa göre iletmeye açlmasndan 16 sene sonra  dahi bu tesis için ÇED raporunu almad, 

b) Tesisin dearj izninin bulunmad,

c) Maden letmesinin flotasyon tesisinden kontrolsüz ekilde çkan atk sularn arazi eimiyle Melet rmana kart, Melet Irma suyunun Mesudiye, Gölköy, Gürgentepe, Ulubey ve Ordu merkezinde içme ve kullanma suyu olarak kullanld;

d) “Atk su miktarn ve zararlarn azaltmak için mevcut iptidai usuller dnda hiçbir tedbirin alnmad”,

e) letmenin “1.Snf Gayr Shhi Müessese” olmasna ramen bunun için gerekli ruhsatn alnmad doru mudur?

2- Söz konusu madencilik irketinin ÇED raporu almasyla ilgili ilemin ancak Amasya Orman Bölge Müdürlüünün  (01 Austos 2008 tarih B.18.1.OGM.1.03.B.03. Kdm.66/8579 sayl)  “ÇED Belgesine esas inceleme/deerlendirme raporu” üzerine yani iletmeye açldktan tam 28 sene sonra balatld doru mudur? lem tamamlanmsa ÇED raporu hangi tarihte verilmitir?

3- Amasya Orman Bölge Müdürlüü’nün sadece tesise 3,5 km. mesafedeki 44 haneli yerleim yerini dikkate alarak “ÇED Raporu verilmelidir” dedii tesisin, Melet Irmana boaltt zehirli atk yüzünden Mesudiye, Gölköy, Gürgentepe, Ulubey ve Ordu halknn ikâyetlerine yol açacak ekilde çevreyi ve Melet Irman kirlettii doru mudur?

4- Ayn maden iletmesine ait “flotasyon tesisinin atk baraj tabannda depolanan kat atklardan” Sivas l Çevre ve Orman Müdürlüü elemanlar tarafndan alnarak Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesine gönderilen numunelerin analizi sonunda üniversitece verilen 11 Austos 2008 tarihli rapora göre, numunede aranan tüm deerlerin (arsenik, baryum, kadmiyum, toplam krom, bakr, cva, molibden, nikel, kurun, antimon, selenyum, çinko, klorür, florür, sülfat dahil) normal veya normale çok yakn çkt doru mudur?

5- Sivas Valilii l Çevre ve Orman Müdürlüü’nün 03 Ekim 2007 tarihli ve Vali adna Vali Yardmcs Zafer Ataman imzasyla (B.18.ÇO.58.02/1135-3654 sayl) söz konusu tesisi ileten irkete gönderdii yazda, “Bakanlmz Çevre Referans Laboratuarnda yaplan analiz sonuçlar incelendiinde (…) Pb (Kurun), Toplam Cr (Krom) ve Hg (Cva) parametreleri nedeniyle Melet Çay III (Kirlenmi su) niteliindedir” dendiine göre, bu iletme hakknda söz konu yazdan önce veya sonra:

a) Kaç kere ne miktarda ceza kesilmi, ne sonuç alnmtr?

b) Eer hiçbir ilem yaplmad veya ceza kesilmediyse görevini ihmal edenler hakknda ne gibi ilem yaplmtr?

6- Bakanlnz, (Ordu Valisi Orhan Düzgün tarafndan Çevre ve Orman Bakanl Çevre Yönetimi Genel Müdürlüü ile Çevre ve Orman Bakanl ÇED ve Planlama Genel Müdürlüüne ve ayrca Sivas Valiliine 22 Haziran 2010 tarihinde yazlan yazda belirtildii gibi) 7 Haziran 2010 tarihinde Melet Irmandan alnarak Samsun Bölge Hfzshha Enstitüsüne gönderilen numunelerin incelenmesi sonunda verilen tahlil raporundan haberdar mdr?

7- Yukarda tarihi yazl B.18.4.ÇO.4.52.02/1016-2108 sayl Ordu Valilii yazsnda, ikayetlere neden olan MENKA isimli irketin, iletme mahallinde yaplan incelemede aynen, “pasa havuzunun, jeomembran malzeme ile kaplanmad, sadece geliigüzel ekilde naylonlarla kapland ve szdrmazln bununla salanmaya çalld, atk havuzundan Melet Irmana doru tamalarn olduu ve dere kenarna yaplan bir sette ile bunun önlenmeye çalld ve iki havuz arasnda bulunan Melet Irmana doru boru izlerinin olduu belirtilerek konu ile ilgili fotoraflar tarafnza sunulmutur” dendii bakanlkça bilinmekte midir?

Bilinmekte ise bu konuda ne yaplmtr? Bilinmemekte ise, bu Yazl Soru önergesi konuyu Bakanln bilgisine sunduuna göre, ne yaplmas söz konusudur?

8- Bir maden irketinin çevreye verdii zararn son 31 senedir sürüp gelmesi, burada devletin görevini tam olarak yapmadn buna bir takm kirli ilikilerin sebep olabileceini yahut birilerinin –en azndan- ihmalinin söz konusu olmak gerektiini söylemek gerekmez mi? Gerekirse sorumlular hakknda ne gibi bir ilem yapldnn kamuoyuna açklanmas zorunlu deil midir?

9- Çevre ve ehircilik Bakanl yöre halkyla alay edercesine 31 yldr sürdürülen bu çevre düman uygulamay durdurmak için ne yapabilir?''


YANITLAR:


Çevre ve ehircilik Bakan Erdoan Bayraktar tarafndan 21 Ekim 2011 tarihinde verilen yant aadadr:


''1-a) söz konusu tesise Salk ve Sosyal Yardm Bakanl’nn 03/04/1980 tarihli ve 2811 sayl yazs ile tesis izni, Çalma ve Sosyal Güvenlik Bakanl’nca 1992/62 belge numaras ile de letme Belgesi verilmitir. Çevresel Etki Deerlendirmesi Yönetmelii 07/02/1993 ylnda yürürlüe girdiinden, 25/05/2007 tarihli yaz ile ilgili tesise ÇED muafiyeti bildirilmitir. 25/04/2011 tarihli kapasite raporu ile 01/07/1997 tarihli kapasite raporuna göre iletmenin kapasitesinde bir deiiklik olmamtr.


b) su Kirlilii Kontrolü Yönetmelii ve Çevre Kanununca Alnmas Gereken zin ve Lisanslar Hakknda Yönetmelik uyarnca dearj izni/çevre izni alc ortama atksu dearj eden iletmeler için düzenlenmektedir. Tesiste oluan atksu atk barajlarnda çökeltme ilemine tabi tutulduktan sonra kapal devre ile çalan sistemle proses suyu olarak tekrar kullanld ve alc ortama atksu dearj edilmedii için tesis dearj konulu çevre iznine tabi deildir. 


c) Sivas Mülge l Çevre ve Orman Müdürlüü’nce ikayete istinaden ya da rutin olarak yaplan denetimlerde bir kez dahi atksuyun dearj edildiine dair tespitte bulunulmad ifade edilmitir. 13/09/2011 tarihinde Bakanlmzca yaplan denetim esnasnda söz konusu atksu havuzundan Melet Irma’na herhangi bir atksu dearj tespit edilmemitir. 


d) Tesiste oluan atksu geri devirli olarak tekrar kullanlmaktadr.


e) 1. Snf gayri shhi müesseseler, 5216 sayl Kanun gereince Büyükehir Belediye snrlar içinde açlacak olursa Büyükehir Belediye Bakanlnca ruhsatlandrlr ve denetlenir. Büyükehir statüsünde bulunmayan dier il merkez belediyesi snrlar içinde açlacak olan 1. Snf gayri shhi müesseseler ise; 5272 sayl kanun uyarnca il belediye bakanlnca ruhsatlandrlr ve denetlenir.


Tesise Sivas l özel daresi tarafndan 01/08/2007 tarihli ve 2007/104 sayl i yeri açma çalma ruhsat verilmitir.


2) Amasya Orman Bölge Müdürlüü’nün söz konusu yazsnda ad geçen ÇED raporu tesise ait ÇED raporu deildir. Yukarda belirtildii üzere tesis kurulu tarihi itibariyle ÇED Yönetmelii kapsam dndadr. Söz konusu ÇED belgesi, tesisin atk barajlarnn çevre mevzuatndan önce kurulmu olmas ve artk ihtiyac karlamayaca için yeni kurulmas planlanan atk baraj projesine 31/03/2009 ylnda verilmi olan ‘ÇED Gerekli Deildir.’ Karardr.


3) Amasya Orman Bölge Müdürlüü yeni kurulmas planlanan ve ÇED gerekli deildir karar bulunan atk baraj yeri için ÇED raporu deil orman izinlerini vermitir. 13/09/2011 tarihinde Bakanlmzca yaplan denetim esnasnda, 31/03/2009 tarihli ‘ÇED Gerekli Deildir.’ Karar bulunan atk baraj inasna henüz balanlmad tespit edilmitir. 


4) Sivas l Müdürlüü’nce 20/07/2006 tarihinde analizi yaptrlan atk numunesinin analiz sonuçlarna göre, tesisten kaynaklanan atklarn tehlikesiz atklar için öngörülen depolama tesisinde depolanmas gerektii tespit edilmitir. Bu dorultuda yeni atk baraj için proje tantm dosyas hazrlattrlm ve DS 19. Bölge Müdürlüü’nün olumlu görüü alndktan sonra da ‘ÇED Gerekli Deildir.’ Karar verilmitir. Numune alnan atk, tesis içinde depolanan atk olup, sadece yeni atk barajnn depo tabann geçirimsizlik özelliinin belirlenmesi amacyla alnmtr. 


5) Sivas l Müdürlüü’nün 03/10/2007 tarihli ve B.18.ÇO.58.02/1135/3641 sayl yazsnda, 20/06/2007 tarihinde akarsuda 3 ayr noktadan (maden ocaklarndan sonra, flotasyon tesisinden önce ve sonra) alnan su numunelerinde, kurun, toplam krom ve civa parametreleri açsndan su kalite snfnn 3 (Kirlenmi Su) olduu belirtilmitir. Ancak ayn yazda, çinko, bakr, kimyasal oksijen ihtiyac ve demir açsndan su kalite snfnn 1 (Yüksek Kaliteli Su) olduu yer almaktadr. Akarsudan su numunesinin alnd tarihte de iletmeden herhangi bir atksu dearj ya da dere yatana dökülmü atk vb. tespit edilmemitir. Ancak akarsuyun su kalite snfnn belirlenebilmesi, iletmenin su kalitesi üzerinde dorudan olmasa da dolayl bir etkisinin olup olmadn anlamak amacyla akarsudan su numunesi alnmtr. Yukarda açkland üzere tesiste üretilen kurun, çinko, bakr madenlerinin tümü için, tesisten sonra bir art tespit edilmedii için tesisin akarsuda dolayl da olsa bir kirlilie yol açt kanaatine kesin olarak varlmamtr. 

Sivas l Müdürlüünce bu güne kadar yaplan denetimlerin hiç birinde atksuyun akarsuya dearj edildii ya da akarsu yatana atk boaltldna dair hiçbir tespit yaplmad için idari yaptrm uygulanmamtr. 

13/09/2011 tarihinde Bakanlmzca yaplan denetim sonucunda, iletmeye ait mevcut dört adet atk depo sahasnn kapasitelerinin dolduu tespit edilmi olup, planlanan yeni atk baraj inaatnn tamamlanarak atk kabulüne uygun hale getirilip Bakanlmzdan atk sahasna ilikin uygunluk karar alnana kadar iletmenin faaliyetinin tamamen süresiz olarak durdurulmasna karar verilmitir. 

Ayrca iletmeye toplam 142.452,00 TL idari para cezas uygulanmasna karar verilmi olup, idari yaptrm kararlar ilgilisine tebli edilme aamasndadr.


6) 2010 ylnda tesise Sivas l Müdürlüü’nce üç kez denetime gidilmi olup, l Müdürlüü’nce Samsun Bölge Hfzsshha Müdürlüü’ne herhangi bir numune gönderilmemitir. Ancak Mesudiye Kaymakamlna gelen ikayete istinaden Salk Grup Bakanlnca Melet Irmanda 3 noktadan su numunesi alnd ve 08/06/2010 tarihinde Samsun Bölge Hfzsshha Müdürlüü’ne gönderildii bilgisi Ordu Mülga Çevre ve Orman Müdürlüü’nün 22/06/2010 tarih ve 1016-2108 sayl yazs ile Bakanlmza bildirilmitir. Analiz sonuçlar hakknda Bakanlmz Mülga ÇED ve Planlama Genel Müdürlüü’ne gönderilen bir bilgi bulunmamaktadr.


7) Ordu Valiliinin 22/06/2010 tarih ve 1016/2018 sayl yazsna istinaden, Bakanlmzca Sivas l Müdürlüüne yerinde inceleme yapma üzere talimat verilmitir, 06/04/2010 tarihinde tesiste yaplan denetimde, atksu dearj tespit edilmemi ancak denetim tarihinden önce atksu dearj olabilecei düünülerek akarsu kys boyunca topraktan numune alnmtr. Bu numunelerde de baz parametrelerin tesisten önce daha yüksek deerde olduu gözlemlenmitir. Ordu Valiliince gönderilen fotoraflar ve iddialar dikkate alnarak tesis çevresinde oldukça kapsaml bir inceleme yaplmtr. Yaplan incelemede tesis içinde inceleme yapld gibi atk barajndaki evlerden taban koduna inilmi, tüm baraj çevresinde ve akarsu kys boyunca herhangi bir dearj noktas, sznt, boru izine ya da ata rastlanlmamtr. 


8 ve 9) Tesise 13/09/2011 tarihinde Bakanlmzca denetim gerçekletirilmitir. Denetim sonucunda;

- letme bünyesinde dört adet atk depo sahasnn bulunduu, mevcut depo sahalarnn tamamnn kapasitelerinin dolduu, halihazrda kullanlan iki adet sahada kuruyan atn daha önce depo sahas olarak kullanlan iki atk depo i makineleri (kepçe, kamyon vb) ile geliigüzel bir ekilde döküldüü, söz konusu alanlarda atk baraj set evlerine doru tamalarn olduu tespit edilmitir.

- letmenin, Atklarn Düzenli Depolanmasna likin Yönetmeliin Geçici 2’nci maddesinin birinci fkrasnda belirtilen süre içerisinde ilgili lisans bavurusu yapmad, prosesten kaynaklanan atklarn depo sahasna dökmeye devam ettii tespit edilmi olup, söz konusu iletmeye 102.567,00 TL idari para cezas olarak uygulanmasna ve yeni atk baraj inaatnn tamamlanp, atk kabulüne uygun hale getirilip, Bakanlmzdan söz konusu atk sahasna ilikin uygunluk karar alana kadar iletmenin faaliyetinin tamamen süresiz olarak durdurulmasna karar verilmitir.

- Ayrca, iletmenin çevre görevlisi istihdam etmedii, bu konuda çevre danmanlk firmalarndan hizmet satn almad veya çevre yönetim birimi kurmad için 5.696,00 TL, emisyon konulu çevre izni için resmi herhangi bir bavurusu bulunmad için de 34.189,00 TL para cezas uygulanmasna karar verilmitir.

Söz konusu idari yaptrm kararlar ilgilisine tebli edilme aamasndadr. 

Bilgilerinize sunarm.

Erdoan Bayraktar

Çevre ve ehircilik Bakan''


Gelen yantn ardndan geçen sürede ne gibi gelimeler olduunu merak eden Oktay Eki, 28 Ekim 2013 tarihinde önergesini yenileyerek sorularn tekrar Çevre ve ehircilik Bakan'na yöneltti.


''1. Sivas line bal Koyulhisar lçesi Ortakent Beldesi snrlar içerisinde 1980 ylndan beri kurun, bakr, çinko madeni çkarmakta olan MENKA isimli irket faaliyetlerine devam etmekte midir?

2. Bu irket daha önce bakanlnz elemanlarnca denetlenmi midir?

3. Bu denetleme sonucunda herhangi bir maddi ceza kesilmi midir? Kesilmise bunlarn toplam tutar nedir? Bunlarn tahsilat yaplm mdr?

4. Söz konusu irket ÇED Raporunu alm mdr?

5. Bu tesisten çkan atk sular Melet Irma’n kirlettii ve buradaki balklar ve canllar yok ettii doru mudur?

6. MENKA yönetmeliklere uygun yeni atk baraj inaat yapm mdr?

7. Eer yapm ise kaç adet yapmtr? Bunlarn says iletme kapasitesine göre yeterli midir?

8. Bundan böyle MENKA adl irket Melet Irma’nn suyunu kullanan ve madur olan Mesudiye, Gölköy, Gürgentepe, Ulubey ve Ordu halknn maduriyetinin giderilmesi için yasal sorumluluklarn yerine getirmi midir?''

 

NOT: Bu önerge TBMM çtüzüü gerei 15 gün içerisinde yantlanmas gerekirken 3 Aralk 2013 tarihi itibari ile halen yantlanmamtr.